Banner

Die Fälscher

6.0
Peter De Backer - 11 oktober 2007





De holocaust begint stilletjesaan gezichten te krijgen. Na de jarenlange schaduw van de onmenselijke wandaden, laat de traumatische oorlogsperiode steeds meer zonlicht toe op de donkere bladzijde uit de geschiedenis die ze bestrijkt. De hoop van 'Schindler's List', de muziek van 'The Pianist' en vorig jaar nog de existentiële mijmeringen van 'Fateless'. Telkens opnieuw verhalen waar de mensen op het voorplan treden, in plaats van de anonieme verschrikkingen (nog iemand nood aan een docu waarin bulldozers lijken ruimen?). 'Die Fälscher' volgt die trend met verve. De Oostenrijkse prent vertelt het waargebeurde relaas van Salomon Sorowitsch, een talentvolle vervalser die werd ingezet om de war machine van de nazi's draaiende te houden. Voor de verandering krijgen we eens niet de confrontatie met de gruwel in de concentratiekampen, maar het bijna avontuurlijke verhaal dat zich afspeelde in de barak naast de horror.

Berlijn, 1936. Meestervervalser Salomon Sorowitsch (Karl Markovics) is dé man. De nationalisten maken hun opmars, maar een egoïstische Sorowitsch trekt er zich weinig van aan. Zijn luxeleventje komt echter abrupt tot een einde wanneer hij net iets te lang blijft hangen aan het lijf van een bevallige deerne. Hij wordt opgepakt door een zekere inspecteur Herzog (Devid Striesow) en naar de concentratiekampen gestuurd. Nadat hij zijn artistieke kwaliteiten heeft uitgespeeld, wordt hij overgeplaatst naar Sachsenhausen. Gescheiden van de échte dodenkampen moet Sorowitsch zijn talenten ten dienste stellen van een grootschalige vervalsing. Met de Bernhard-operatie hopen de nazi's de oorlog op economisch vlak naar hun hand te zetten. Sorowitsch krijgt, samen met een aantal lotgenoten, een relatief bevoorrechte behandeling (ze hebben een pingpongtafel, weet je wel) zolang ze succes boeken met de valsmunterij. Zij leven, maar hun daden zorgen ervoor dat de nazi's de bovenhand kunnen halen. En toen kwamen de muizen aan het geweten knagen...

Hoe cynisch het ook mag klinken, de holocaust is een geweldige bron voor drama. Je zou bijna denken 'zijn ze daar terug met een o zo aangrijpend holocaustdrama die de kijker als een zielig hoopje as moet achterlaten?', mocht 'Die Fälscher' niet op zulk een discrete wijze omgaan met zijn onderwerp. Het verhaal wordt namelijk verplaatst naar een plek in de kampen waar het al bij al nog meeviel, gezien de omstandigheden die zich een hondertal meter verderop afspeelden. Dat is een nieuwe invalshoek, en bijgestaan door de keuze van regisseur om alles sober en onsentimenteel te houden (geen huilende violen op de soundtrack en afgebleekte korrelige beelden), levert dat een strak en intens vertolkt drama op. Eén dat teert op een interessante plot in plaats van op de misselijkmakende miserie. Stefan Ruzowitzky was blijkbaar niet geïnteresseerd in een film die nog maar eens the horror op het netvlies laat branden, maar wou vooral een vlot verteld verhaal aan de man brengen. Een holocaustdrama waar je achteraf dus niet onmiddelijk de impuls van krijgt om in een put te kruipen van schaamte voor de mensheid.

Wat betreft benadering zit 'Die Fälscher' dus wel dik oké. Gebaseerd op het boek 'Des Teufels Werkstatt' van Adolf Burger (de lichtdrukspecialist in het verhaal) krijgen we een opmerkelijk verhaal uit de nazigeschiedenis (de grootst opgezette vervalsing ooit!) dat om begrijpelijke redenen overschaduwd werd door de andere gebeurtenissen uit die periode. Neemt niet weg dat dit een verhaal is dat de moeite is om te vertellen. Niet dat het 'Ocean's Eleven' in een concentratiekamp is geworden, maar 'Die Fälscher' werkt wel degelijk als entertainment. Wat meteen ook het meest controversiële aspect van de film is: hij entertaint.

Regisseur Ruzowitzky weet er trouwens de vaart in te houden. Nadat in een ijltempo de situatie vòòr de gevangenschap van Sorowitsch wordt geschetst met een sfeervolle sepiafilter, verplaatst het verhaal zich snel (iets te snel zelfs) naar de eindbestemming: de twee barakken en de bewoners daarvan. Door de plot de film te laten overheersen, wordt er spanning en intrige toegevoegd. En door een interessante dynamiek tussen de verschillende personages te creëren, onstaat er diepgang, mét de daaruit volgende gewetenskwesties. Er schuilt een zekere schwung achter 'Die Fälscher'. Er is altijd wel iets gaande (de camera wordt rusteloos en gejaagd van de éne schouder op de andere gelegd) en ook al is de uitkomst gekend (flashbackstructuur), je blijft geboeid en geïntrigeerd kijken. Vooral wanneer de plot als springplank fungeert voor de morele dilemma's die steeds meer door de hoofden van de vervalsers beginnen te spoken.

Met Sorowitsch heeft 'Die Fälscher' een bijzonder interessant hoofdpersonage, omdat hij wordt gedreven door eigenbelang en pragmatische overwegingen. Sorowitsch werkt bereidwillig mee omdat hij weet dat iemand anders het toch doet en omdat hij liever morgen in de gaskamer eindigt dan vandaag met een kogel door het hoofd. Een berekende wezel, die geen kille klootzak wil zijn, maar het gewoon moet zijn om te overleven. De vraag is alleen hoelang je dat kan volhouden. En rond die kwesties draait het in 'Die Fälscher'. Sterven voor je principes en idealen, of plooien om het een dag langer uit te houden? Een schuldgevoel omdat je het beter hebt dan de anderen of je gelukkig prijzen omdat je niet elke dag tot pulp wordt afgeranseld? Die thematiek blijft nooit naakt en obvious liggen, maar vindt een gepaste uitwerking in de personages. Sorowitsch is de egoïst die zijn geweten moet ontdekken, Burger is de gepassioneerde communist die het als een plicht ziet om de operatie te saboteren. Enkel de geforceerde relatie tussen Sorowitsch en nazi-overste Herzog werkt niet zo goed en is één van de weinige ongeloofwaardige draden in het verhaal.

En toch ontbreekt er iets. Iets waardoor je zowel met een trillende lip als een ei in de broek zou moeten zitten kijken. De oorzaak ligt bij de keerzijde van de sobere en onsentimentele aanpak. Sorowitsch mag dan nog zo schitterend vertolkt worden door Karl Markovics (met zo'n kop kan je alleen maar weggelopen zijn uit een gansterfilm met Cagney en Bogart), het blijft een koud en afstandelijk personage waar je moeilijk mee kan sympathiseren. 'Die Fälscher' wordt nooit melig (en chapeau daarvoor), maar raakt ook zelden het hart. Dat is jammer, maar misschien wel een onvermijdelijk offer.

'Die Fälscher' heeft een geweldige hoofdacteur en een fris in elkaar gestoken verhaal, maar biedt te weinig emotionele betrokkenheid om echt te beklijven. Altijd boeiend, maar het goedkeurend gegrom wordt vanop een afstandje gegeven en niet vanuit de buik of het hart. Daarvoor moet je bij Schindler en zijn lijst zijn.

E-mailadres Afdrukken
 
Die Fälscher
D-A / 2007
Regie: Stefan Ruzowitzky
Scenario: Stefan Ruzowitzky
Met: Karl Markovics; August Diehl; Devid Striesow; August Diehl; Sebastian Urzendowsky
Duur: 98 min.


Advertentie
Banner
Advertentie

TEST