Banner

Stranger Than Fiction

9.0
Dennis Van Dessel - 22 april 2007





DVD-release: 26/07/2007

Hoe beter de films van Marc Forster worden, hoe minder mensen ernaar gaan kijken. 'Monster's Ball' was een overschat en overspannen melodrama waar om de één of andere reden heel wat mensen wild van waren, en 'Finding Neverland' een aardige, maar weinig opmerkelijke tranentrekker, die respectabele zaken deed. Met 'Stay' leverde hij voor het eerst een film af die getuigde van een beetje lef, een prent waardoor je toch even recht ging zitten om te zeggen: "Tiens, dus hij kan écht wel wat." Resultaat: er ging geen hond naar kijken. 'Stranger Than Fiction', zijn beste tot op heden en waarschijnlijk één van de beste films van 2006, kreeg bij ons niet eens een release. Forster waagt zich in Charlie Kaufman-land met een zelfreferentiële tragikomedie die knettert van de creativiteit en die zonder schaamte naast 'Being John Malkovich' of 'Adaptation' mag gaan staan. Maar om 'm te zien moesten we dus wachten op de dvd.

Will Ferrell gaat in navolging van Jim Carrey de serieuze toer op als Harold Crick, een oersaaie belastingsinspecteur die z'n leven leidt volgens een mathematische routine: altijd op identiek hetzelfde moment opstaan, altijd met evenveel bewegingen de tanden poetsen, altijd dezelfde bus nemen, altijd dezelfde dingen doen op het werk. Tot hij zich plotseling bewust wordt van een vertelstem die in voice-over zijn leven observeert. Alles wat Crick doet, wordt simultaan naverteld door een mysterieuze vrouwenstem die alleen hij kan horen, maar dan in mooiere woorden dan hij zelf zou gebruiken.

Na een weinig succesvolle tussenstop bij een psychiater, gaat Crick ten rade bij Jules Hilbert (Dustin Hoffman), een literatuurprofessor die, uiteraard, de nodige ervaring heeft met vertelstemmen. Terwijl Hilbert probeert te achterhalen wie de schrijver zou kunnen zijn die Cricks leven aan het fabriceren is, krijgt Crick de opdracht om de belastingen te controleren van Anna Pascal (Maggie Gyllenhaal), een aantrekkelijke en nonconformistische bakker. Crick wordt langzaam maar zeker verliefd op haar, tot zijn vertelstem plotseling iets zeer onrustwekkends zegt: "Harold wist nog niet dat hij spoedig zou sterven."

Dat verhaal klinkt erg gimmicky, en tot op zekere hoogte is het dat ook wel. 'Stranger Than Fiction' is een film over een man die zich bewust wordt van het feit dat hij een romanpersonage is en die zijn schrijfster (een fantastische Emma Thompson) probeert te overtuigen om hem niét af te maken. Een dergelijke premisse staat wagenwijd open voor pretentieuze navelstaarderij over de pijn van het kunstenaar zijn, maar net zoals Charlie Kaufman telkens opnieuw erin slaagt om een reële emotionele diepgang aan zijn bizarre scenario's te geven, weten Marc Forster en scenarist Zach Helm hier hetzelfde te doen. Aan de basis van 'Stranger Than Fiction' liggen enkele ideeën die niet enkel intellectueel interessant zijn (hoewel dat zeker het geval is), maar die ook aanleiding geven tot een oprecht ontroerende film.

Enerzijds gaat 'Stranger Than Fiction' over iemand die zijn eigen leven plotseling van op een afstand kan bekijken, door de ogen van een onbetrokken verteller, en die tot de conclusie komt dat het niet genoeg is. Het leven van Harold Crick bevat geen spatje passie, alles is mechanische routine - zo lang je middenin zo'n leven zit, ben je je daar nauwelijks van bewust, maar de vertelstem die zijn hoofd komt binnenvallen, drukt hem plots met z'n neus op de feiten en Crick besluit een paar dingen te veranderen. Die evolutie wordt erg geloofwaardig en engagerend in beeld gebracht. We zien een man die niet goed is met andere mensen, die eigenlijk nooit weet hoe hij zich moet gedragen in andermans gezelschap, maar die zich nu wel aangetrokken voelt tot een vrouw die in alles zijn tegenpool is. En onhandig, stuntelend, gaat hij achter haar aan. De "I want you"-scène behoort tot het mooiste, meest romantische dat ik het voorbije jaar in de cinema heb gezien. Will Ferrell speelt die evolutie vrijwel perfect, en bevestigt daarmee de Wet van Jim Carrey: steek een irritante komiek in een tragikomische rol, waarin hij zich moet inhouden, en het resultaat zal opmerkelijk zijn. Ferrell was niet om aan te zien in gedrochten als 'Elf' en 'Bewitched', maar hier krijgt hij oprechte emoties te spelen, en omdat hij zo in toom wordt gehouden door de regisseur, weet hij echt te verrassen met een uitstekende, doorleefde vertolking.

Anderzijds gaat 'Stranger Than Fiction' ook over de aloude tegenstelling tussen wiskunde en literatuur - ofwel ben je goed in het één, ofwel in het ander, maar talent hebben voor taal én voor exacte wetenschappen is vrij zeldzaam. Exacte wetenschappen werken mechanisch, volgens onveranderlijke wetten waarmee men vragen probeert te beantwoorden. Taal en literatuur daarentegen, zijn levende dingen, die constant in evolutie zijn en worden aangewend om vragen te stellen. De mathematici van deze wereld zullen het niet graag horen, maar 'Stranger Than Fiction' ontmaskert hoe ontoereikend een "wiskundig" leven uiteindelijk is - want door alles te reduceren tot wetten en vaste patronen, zuig je automatisch alle levenslust en plezier uit je bestaan weg. Aan het begin van de film zien we hoe Crick een rekenwonder is die alles in z'n leven herleidt tot cijfers: zo vaak je tanden borstelen, zoveel seconden om je das te knopen, enzovoort. De literatuur valt zijn leven binnen als een ongewenste gast en dient als een fameuze wake up call. (Let er ook op hoe alle personages de namen hebben van beroemde wetenschappers: Francis Crick was één van de mannen die het DNA ontdekte en won een Nobelprijs; Blaise Pascal ontwikkelde wetten over druk op vloeistof en vond de rekenmachine uit; David Hilbert was een Duits wiskundige.)

De kracht van literatuur om levens te veranderen gaat volgens deze film zelfs beide richtingen uit: het personage wordt beïnvloed door de auteur, maar ook vice versa. Dat is net het mooie eraan. 'Stranger Than Fiction' is een soort lofzang op de kracht van fictie.

En er zit nog méér in: Forster heeft hier een film gemaakt met verschillende betekenislagen, die op de één of andere manier nooit in de weg komen te zitten van de emotionele belevenis. Je ervaart het hele gedoe met de vertelstem niét als een gimmick, omdat de film bevolkt wordt met zorgvuldig uitgewerkte personages voor wie je iets kunt voelen. Maggie Gyllenhaal is onweerstaanbaar als love interest van dienst, Dustin Hoffman toont - net zoals in die andere, nog veel vreemdere film, 'I Heart Huckabees' - dat hij over een formidabele komische timing beschikt en Emma Thompson is schitterend op dreef als depressieve schrijfster. Alleen Queen Latifah, als assistent van Thompson, valt een beetje uit de toon. Ze speelt niet slecht, maar haar personage is eigenlijk overbodig en wordt enkel geïntroduceerd opdat Thompson iemand zou hebben om tegen te praten.

'Stranger Than Fiction' mikt op een groot aantal verschillende emoties, en weet ze allemaal te raken. De prent is écht grappig (vooral wanneer Hoffman in de buurt is), écht ontroerend, écht romantisch en écht intellectueel interessant. Bovenal is de film écht. Niet te missen.

DVD extra's:
Audiocommentaar van de regisseur en cast
Audiocommentaar van de filmmakers
Verwijderde scènes
Documentaires: 'Picture a Number: the Evolution of a G.U.I', 'Actors in Search of a Story', 'Building the Team', 'Words on a Page ' en 'On the Set'

E-mailadres Afdrukken
 
Stranger Than Fiction
USA / 2006
Regie: Marc Forster
Scenario: Zach Helm
Met: Will Ferrell; Maggie Gyllenhaal; Dustin Hoffman; Emma Thompson; Queen Latifah
Duur: 113 min.


Advertentie
Banner
Advertentie

TEST