Banner

The Good Shepherd

9.0
Dennis Van Dessel - 24 april 2007





167 min. / USA / 2006

Wanneer de groten vallen, vallen ze diep - één van de pijnlijkste evoluties die we het voorbije decennium konden zien in de filmwereld, was de manier waarop Robert De Niro, ooit beschouwd als één van de beste acteurs ter wereld, steeds meer een parodie werd van zichzelf. Hij dook op in de éne idiote komedie na de andere (nog 'Meet the Fockers', iemand?), zonder er ooit in te slagen grappig te zijn, en ook z'n dramatisch werk werd steeds meer euhm... nuja, dramatisch. (Zie '15 Minutes' en huiver.) Vandaar dat het verdomd goed doet om u te kunnen melden dat De Niro met 'The Good Shepherd' een mooie revanche neemt. In z'n eerste regieproject sinds 'A Bronx Tale' uit 1993, toont de man een indrukwekkende maturiteit en een knap gevoel voor ritme en plot. Zo puberaal en infantiel als zijn acteerprestaties de laatste jaren waren, zo rijp en volwassen is deze film.

Matt Damon speelt Edward Wilson, een student poëzie aan de universiteit van Yale, die toegelaten wordt tot de geheime genootschap Skulls and Bones, een soort veredelde jongensclub van rotverwende fils-à-papas die zichzelf beter vinden dan al de rest (ook president Bush en zijn vader waren er lid van in het echte leven). Wilson is een teruggetrokken, zwijgzaam persoon, die aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog wordt aangesproken door een FBI-agent om te spioneren op een professor met vermeende nazi-sympathieën. Wilson levert zo'n goed werk als gelegenheidsspion dat hij stante pede wordt gerekruteerd voor de OSS (Office of Strategic Services), de Amerikaanse buitenlandse spionagedienst. Hij laat zijn kersverse vrouw Margaret (Angelina Jolie) en hun pasgeboren zoon zonder een moment van twijfel vijf jaar lang achter om vanuit Londen te helpen de oorlog te winnen. Daarna wordt de OSS getransformeerd in de CIA. Wilson wordt één van de hoofdrolspelers in de koude oorlog; hij krijgt te maken met Russische overlopers, speelt een kat-en-muisspelletje met zijn Russische tegenhanger, gekend onder de codenaam Ulysses, en is mee verantwoordelijk voor het Varkensbaai-fiasco. Ondertussen zit zijn echtgenote thuis weg te kwijnen, weet zijn zoon nauwelijks wie hij is en leidt Wilson zelf een bestaan waarin hij letterlijk niemand kan vertrouwen.

'The Good Shepherd' biedt een blik op het ontstaan van een spionagedienst die tijdens de jaren vijftig en zestig de machtigste op aarde was. De CIA werd in die tijd gelinkt aan zowat alle belangrijke globale gebeurtenissen, inclusief de moord op Lumumba in Congo, de moord op Kennedy (vraag dat maar aan Oliver Stone), de terroristische aanslagen in Indochina die leidden tot de Viëtnamoorlog enzovoort. Op een bepaald moment in de film zegt een CIA-agent: "We zeggen altijd gewoon 'CIA', nooit 'de CIA'. Weet je waarom? Je zet toch ook geen 'de' voor het woord 'God', of wel soms?" En inderdaad, zo machtig waren ze. Maar De Niro buit dat verhaal op geen enkel moment uit met de gebruikelijke spionageclichés. Er vallen maar weinig actiescènes in terug te vinden en zelfs openlijke emotie is zeldzaam. 'The Good Shepherd' duurt 167 minuten, en het merendeel daarvan is gewijd aan mannen met regenjassen en hoeden die zachtjes en in omfloerste taal het lot van de niet-bijster-vrije-wereld staan te bedisselen. Spionagewerk, leren we hier, is geen kwestie van geweervuur of luid geschreeuw. Het bestaat uit gefluister, uit subtiele woordjes die meer betekenen dan je zou denken, en vooral uit eeuwige paranoia.

Of dat alles een groot publiek zal aanspreken, is maar de vraag. Edward Wilson is een man die nooit, maar dan ook nooit, een openlijke emotie toont. Als hoofdpersonage krijgen we iemand die zodanig een binnenvetter is dat we op den duur gaan twijfelen of er wel een reële persoonlijkheid schuilgaat onder dat onbeweeglijke exterieur. Wilson begint de film als een idealist, die echt gelooft in een bepaalde visie op Amerika en die visie wil verdedigen. Over de loop der tijd verdwijnen zijn illusies, maar terwijl zijn gezinsleven en elke hoop op een normaal emotioneel bestaan in rook opgaan, blijft hij vastbesloten verder ploegen in zijn miserie. Wilson geeft àlles op voor zijn land - zijn vrouw vervreemdt van hem, zijn zoon had net zo goed die van 'n ander kunnen zijn - en hij krijgt er bitter weinig voor terug. In die zin doet 'The Good Shepherd' erg denken aan 'The Godfather Part II', waarin Michael Corleone ongeveer hetzelfde meemaakte: ook daar kregen we een man die voor een levensstijl koos, en achteraf inzag dat het de verkeerde was. Maar toen was het al te laat. Het enige dat zowel Corleone als Wilson overblijft, is gewoon verder te gaan en hun emotioneel leven daarbij helemaal plat te leggen. Anders zou de miserie ervan wel eens ondraaglijk kunnen blijken.

We krijgen hier dus een menselijke ijskast als hoofdpersonage, iemand die àlles verdringt, en Matt Damon krijgt de moeilijke taak om dat boeiend te houden. De rol is extreem introvert, maar met dat afgesloten personage moeten we wel bijna drie uur lang leven. Damon draagt de hele film - in de andere rollen duiken enkel Angelina Jolie, John Turturro en William Hurt met enige regelmaat op. Voor het overige is de cast bezaaid met grote namen die een cameootje van één of twee scènes komen doen. Maar Damon stelt niet teleur. Het is niet veel acteurs gegeven om niets te doen en toch boeiend te zijn, maar hij flikt het. John Turturro is al even indrukwekkend als Damons rechterhand, terwijl Angelina Jolie lichtjes teleurstelt als Margaret, Wilsons vrouw. Ze is niet per sé slecht, maar ze onderscheidt zich ook nergens, je ziet nergens een moment van haar waarin ze echt uitblinkt - terwijl ze middenin een uitgebreide cast staat waarin praktisch iedereen dat wél heeft.

De Niro toont zich vooral een goed verhalenverteller met 'The Good Shepherd'. De film behandelt pakweg 25 jaar aan politieke geschiedenis, met heel wat intriges en verraderlijke personages, maar persoonlijk had ik op geen enkel moment moeite om te volgen wie wat deed en waarom. Alles klikt netjes samen, alles wordt mooi uitgelegd. Dat gezegd zijnde, behandelt De Niro z'n publiek wél als intelligente volwassenen, wat wil zeggen dat hij voor de hand liggende dingen niet nog eens gaat uitleggen. Elk plotpunt wordt één keer duidelijk gemaakt, geen drie, zoals gewoonlijk in Hollywoodfilms. En een minimale historische achtergrond wordt ook verondersteld. Wie niet weet wat de Varkensbaai was, kan dat best eerst even gaan Googelen. Maar goed, gaan dat soort mensen dan ook naar deze film zien?

Er zijn kleine aanmerkingen te maken, natuurlijk - de scènes tussen Wilson en zijn vrouw zijn niet altijd even overtuigend en bepaalde kleine bijrolletjes dienen niet echt een functie. Joe Pesci komt heel even loeren om dingen te zeggen die wel belangrijk zijn voor de thematiek van de film, maar die nog niet verantwoorden waarom daar nu ineens nog een nieuw personage tevoorschijn komt.

'The Good Shepherd' zal zeker niet voor iedereen zijn. Dit is bijna drie uur gepraat, met een ijskoud hoofdpersonage, met een politieke thematiek en een bewust traag tempo. De Niro heeft hier een film gemaakt die past in de traditie van de kwaliteitsdrama's van de jaren zeventig. Maar wat een beheersing, wat een intelligentie en wat een hoofdrolspeler. Voor wie zich ervoor in wil spannen, is dit grote klasse.

E-mailadres Afdrukken
 
The Good Shepherd
USA / 2006
Regie: Robert De Niro
Scenario: Eric Roth
Met: Matt Damon; Angelina Jolie; John Turturro; William Hurt
Duur: 167 min.


Advertentie
Banner
Advertentie

TEST