Banner

Apocalypto

8.0
Peter De Backer - 07 maart 2007





De redenen waarom regisseurs aan het filmen slaan kunnen erg uiteenlopend zijn. Billy Wilder deed het om zijn scenario's te beschermen, Ed Wood, God bless him, omdat hij nu eenmaal dacht dat hij de beste filmmaker ooit was en Ken Loach omdat hij toch ergens zijn sociopolitieke eieren kwijt moet. Mel Gibson, of Mad Mel, zoals hij werd omgedoopt door de tabloids, zet spul op pellicule om de demonen van zich af te filmen. Mel heeft namelijk issues, en nog geen kleintjes ook. Met zijn diepgelovige overtuigingen, zijn politiek incorrecte uitspraken en terugkerende drankverslavingen is hij het zoveelste voorbeeld dat de tol van roem zo hoog ligt dat je erin kan verzuipen. En toch werd zijn vorige film een ongeziene controversiële blockbuster die zelfs roedels nonnekes en paters naar de cinema lokte. Voor zijn nieuwste, 'Apocalypto', trok Gibson met een kliek Maya-lookalikes naar het oerwoud en hij kwam terug met een hartversnellende knoert van een avonturenprent die zich met evenveel geweld als schoonheid door uw netvlies zal branden. Het leven zoals het was: bij de Maya's. Met een flinke emmer ultraviolence, vanzelfsprekend.

Mel draait de knop van zijn teletijdsmachine een kwartdraai naar rechts om ons mee te nemen naar de laatste dagen van de Maya-beschaving. Het rustige leven van jager Jaguar Paw (een intense Rudy Youngblood) wordt verstoord wanneer zijn vredevolle dorpje overvallen wordt door een bende plunderaars uit de stad. Nadat hij zijn zwangere vrouw en zoontje in veiligheid heeft kunnen brengen, wordt hij, samen met de andere mannen uit het dorp, als gevangene meegenomen naar de Maya-metropool. Dikke shit voor Jaguar, want in de stad zijn ze goed zot aan het worden van de ziektes ('ze zeggen dat we aan het rotten zijn!' schreeuwt een hogepriester in zijn beste Yucatec-dialect) en offeren ze de ene sukkelaar na de andere om de goden terug gelukkig te maken. Omdat Jaguar nu eenmaal geen zin heeft om 'Temple of Doom'-gewijs zijn organen kwijt te spelen, zet hij het op een loopje om vervolgens de weg naar eega en kroost terug te vinden.

Voor zijn vierde film bewijst malle Mel nog maar eens wat voor een enorm talentvolle cineast hij eigenlijk is. Zijn privéleven mag dan niet al te koosjer (ha!) zijn, de beelden die hij uit zijn rusteloze kop haalt zijn vaak zo intens, ontzagwekkend en gedetailleerd (wist je dat mieren met venijnige haakjes kunnen gebruikt worden als hechtmiddel voor een wonde?) dat we stilaan over Mel de auteur kunnen spreken. We weten nu wel al dat historische correctheid zijn dada niet is (waarom had William Wallace blauwe verf op zijn tronie? Omdat dat er fucking cool uitziet, tiens.) en zijn fetish voor gewelddadige folterpraktijken (Jim Caviezel bedwatert ongetwijfeld nog wekelijks sinds hij Jesus Christ Superstar heeft mogen spelen) is uiteraard ook weer all over the place in dit viscerale avonturenepos waarin een jaguar zich vastbijt in het aangezicht van een stoute Maya-krijger. Maar m'n kop eraf (kwestie van in de sfeer te blijven) als 'Apocalypto' niet de meest opwindende brok kinetische zintuigcinema is sinds lange tijd. Ik zie Mel al grijnzen achter zijn high definition-camera's wanneer hij Rudy voor de zoveelste take door de bossen laat crossen als opgejaagd wild. Denk aan een soort kruisbestuiving tussen de meditatieve natuurfilosofie van Malick en het Spielbergeske rollercoaster-gevoel uit de Indiana Jones-films. En dat allemaal uitgespeeld door stevige Maya-dudes die elkaar te lijf gaan met botte bijlen en speren die ten gepaste tijde op fotogenieke wijze een lijf mogen doorklieven.

Mel is dus niet zozeer geïnteresseerd in uitgebreide socio-antropologische inzichten in de Maya-cultuur, als wel in een rechtlijnige en brutale avonturenfilm. Het verhaaltje is klassiek en staat op simplistische wijze symbool voor het verval van de Maya-beschaving. 'Apocalypto' gaat over de held Jaguar. Jaguar is zijn madam kwijt (eigenlijk een latino-variant van onze Thorgal dus) en het enige dat hem interesseert is haar terugvinden. Hij neemt het lot in eigen handen en laat zien dat hij nog niet klaar is om 'uit te sterven'. Tijdens zijn vlucht back home (de laatste akte van de film is één lange, schitterend georchestreerde achtervolgingsequens) ontpopt hij zich als een bijna onkwetsbare jager die alle middelen uit zijn habitat aanwendt om zijn vijanden te kloten (gniffel mee wanneer hij giftige pijltjes maakt met een kikker en spring even omhoog wanneer hij een agressieve bijenkorf als een basketbal aan zijn belagers doorgeeft). Die eenvoudige, primaire narratieve structuur geeft 'Apocalypto' een strak en nooit aflatend ritme. Voeg daar dan nog het indrukwekkende camerawerk (dat waterval-shot!) en het gedetailleerde oog van de regisseur aan toe en je vergeet al snel het gebrek aan duiding over het 'grotere' onderwerp dat de film had kunnen geven.

Maar de keuze om het narratief clean and simple te houden (met net iets teveel reddende deus ex machina's) wordt gecounterd door de beelden, decors, kostuums en sfeerschepping zo authentiek en onheilspellend mogelijk te maken. Gibson zal nooit volledige historische correctheid nastreven, maar hij zal wel optimaal gebruik maken van flarden filmisch interessante geschiedenis om zijn tijdskader zo overtuigend mogelijk te evoceren. En bij de Heilige Mayaanse Kalkoen, wat doet hij dat goed. Vanaf de openingsscène, een klopjacht op een tapir, zit je dus effectief in de jungle tussen de blote billen-Maya's met de onhandige maar retecoole oorbellen en neusringen. Tuurlijk weet je als kijker niet of het allemaal echt zo was, maar je bent voldoende betrokken bij de fysieke en emotionele reis van Jaguar en co. dat het er eigenlijk weinig toe doet. Gibson maakt boeiend (en gewelddadig) entertainment (check zijn bizarre 'Midnight Cowboy'-referentie), geen geschiedenisles.

Haal 'm uit de ontwenningskliniek, steek snel een camera in zijn handen en stuur hem de jungle in. Mel heeft de kwelduivels namelijk heel hard nodig om zijn zijn pure, onversneden passie, films maken, te laten zegevieren. Want een ongetormenteerde Mel had een denderend actieavontuur zoals 'Apocalypto' in geen honderd jaar kunnen maken. Neen, een Mel zonder demonen zou getekend hebben voor een sequel op 'What Women Want'. En wie zit daar nu op te wachten?

E-mailadres Afdrukken
 
Apocalypto
VS / 2006
Regie: Mel Gibson
Scenario: Farhad Safinia en Mel Gibson
Met: Rudy Youngblood; Dalia Hernandez; Jonathan Brewer; Morris Birdyellowhead
Duur: 139 min.


Advertentie
Banner
Advertentie

TEST