Banner

The Queen

6.0
Dennis Van Dessel - 20 oktober 2006




97

Sterven was wellicht de beste carrièrezet die Lady Di ooit had kunnen maken. Toen ze in de nacht van 31 augustus 1997 om het leven kwam in een auto-ongeluk, luidde de klap van metaal op beton het begin in van de officiële mythe van Diana. The queen of hearts, the people's princess. De heilige die aidspatiënten uit het verdomhoekje haalde, weeskindjes overal ter wereld hielp en hoogstpersoonlijk door een mijnenveld liep om oorlogsslachtoffers te helpen. De schurken van het hele verhaal waren prins Charles, die als enige verantwoordelijk werd gesteld voor het mislukken van hun huwelijk, en zijn moeder, queen Elizabeth zelve, die bij consensus werd afgeschilderd als ongenadige takkenteef die Diana nooit het in licht in haar ogen had gegund. Dat de waarheid misschien iets complexer lag dan dat, en dat ook Lady Di zelf af en toe fameus het varken had uitgehangen in haar huwelijk, was iets wat de wereld (en zeker de Engelse bevolking) niet wilde horen op dat moment.

Ik weet nog dat toen ik het nieuws hoorde van het ongeluk, ik enkel reageerde met een soort van afstandelijke, obligate interesse: je kijkt naar het nieuws tot je dat na een half uurtje wel weer gehad hebt, en je gaat verder met hetgeen je aan het doen was. Als ze me hadden verteld dat een beroemd acteur het hoekje was omgegaan, had ik er waarschijnlijk even veel bij gevoeld. Maar dan die publieke reactie: het leek wel alsof de hele Britse natie een collectieve kreet van wanhoop slaakte, met rouwbetuigingen die haast surrealistisch werden. Die reactie snapte ik toen niet, en ze blijft ook één van de meest fascinerende aspecten van 'The Queen', Stephen Frears' film over koningin Elizabeth tijdens de week tussen de dood en de begrafenis van Diana. Terwijl het hele land zichzelf opvreet van verdriet, verbergt de koningin zich in haar buitenverblijf. Er komt geen officiële verklaring, de vlaggen worden niet halfstok gehangen en aanvankelijk is het zelfs de bedoeling om Di in strikte privésfeer te begraven. Naarmate de tijd verstrijkt, gaan het volk en de pers zich afvragen waar die ijskoude reactie van de royals goed voor is. Kersvers premier Tony Blair (hier gespeeld door Michael Sheen) moet proberen om volk en vorstenhuis te verzoenen.

Frears probeert vooral na te gaan waarom het zo lang duurde voordat de koningin ook maar in het minst reageerde op de gebeurtenissen. Ze moest toch hebben geweten wat er zich afspeelde voor de poorten van haar paleis, waarom sprak ze zich niet uit? De regisseur is echter zeer efficiënt in het schetsen van de traditie waar Elizabeth uit afstamt: een typisch Britse manier van leven, waarin de upper lip ten alle tijden stiff hoort te zijn, en waarin je stilletjes dient te werken voor je volk, zonder daarom jezelf in de aandacht te brengen of je emoties te tonen. Tja, en dan was daar Diana, die zowat elke emotie openlijk en luidruchtig toonde aan de verzamelde wereldpers, die regelmatig interviews gaf en in het algemeen gewoon verdomd goed wist hoe ze met camera's en mensen moest omgaan. Diana was een kind van een generatie die zich zeer bewust was van de kracht van de media. Elizabeth daarentegen, zat al vijftig jaar lang in een vastgeroest protocol waarin gevoelens automatisch als zwaktes worden gezien. En dat verschil laat zich voelen. De koningin kijkt naar de Diana-bedevaarders op tv en vraagt zichzelf luidop af: "Waarom doen ze zo gek voor iemand die ze niet kenden?" Haar mentaliteit is simpel: Diana is dood, dat is misschien erg voor haar familie, maar voor de rest heeft eigenlijk niemand er zaken mee. Borst vooruit en verdergaan. En voor het overige lijkt ze Diana vooral een kwekmadam te hebben gevonden die beter wat meer waarde aan de tradities had gehecht.

Het is eigenaardig dat 'The Queen' door sommige kijkers werd omschreven als propaganda voor het Britse koningshuis, terwijl Frears toch duidelijk vragen oproept over de relevantie van de monarchie indien ze zo ver verwijderd staat van haar onderdanen. Wanneer de koningin het verdriet van haar eigen volk zo verschrikkelijk onderschat, wat is dan nog haar nut? Het koningshuis wordt hier afgeschilderd als een archaïsche circustent vol eeuwenoude rituelen en gebruiken die niemand gelukkig maken - ook de individuen in dat paleis niet. Elizabeth wordt door Helen Mirren gespeeld als een tragische figuur, die misschien gelukkiger zou zijn geweest als ze de kans had gehad om een normaal leven te leiden. Prince Philip is dan weer een pathetische figuur die liever gaat jagen dan dat hij naar Di's begrafenis gaat en prins Charles komt hieruit naar voren als een gefrustreerd gevoelsmens, die nooit echt contact heeft kunnen leggen met zijn moeder. Pro-monarchie propaganda? Dat dacht ik niet, alleen worden de mensen achter de officiële facades wél tijdelijk belicht, om onthuld te worden als feilbare, soms irritant kortzichtige, maar wel zeer menselijke personen.

Als de film al érgens uit de bocht gaat, dan is het wel in de afbeelding van Tony Blair. Michael Sheen speelt hem goed, maar de Labour-leider wordt gelijk afgeschilderd als de redder van de monarchie en als een "frisse, liberale, moderne wind" door de regering. Een sympatiek burgermannetje, kortom, die liever heeft dat iedereen hem gewoon Tony noemt en die thuis braafjes de afwas doet terwijl zijn vrouw de kinderen in bed stopt. Natuurlijk speelt de film zich af in een periode vóór Blair zo controversieel werd als hij nu is, en natuurlijk zal hij destijds wel een goeie job hebben gedaan als de facto PR-verantwoordelijke tussen het koningshuis en de media, maar teveel is trop. Deze Tony Blair is zo instinctief incapabel om fouten te maken dat je op den duur zit te wachten op een aureool en vleugeltjes.

Frears heeft 'The Queen' oertraditioneel opgebouwd, wat enerzijds wel past bij het onderwerp (hier moet je geen hysterische montages gaan maken, want wat zouden die hier komen doen?), maar wat er anderzijds ook toe leidt dat de prent na een tijdje behoorlijk klinisch gaat aanvoelen. Frears probeert gebeurtenissen te registreren zonder op de melo-knopjes te drukken, en dat siert hem. Maar hij zet alles zo afstandelijk in beeld dat het zeer moeilijk is om er echt met mee te leven.

Maar goed, de acteurs zijn uitstekend, met een geniale Helen Mirren op kop (een oscar en wel nu!), en de prent weet in ieder geval continu boeiend en onderhoudend te blijven. Alleen jammer dat er niet iets meer passie achter schuilgaat.

E-mailadres Afdrukken
 
The Queen
UK / 2006
Regie: Stephen Frears
Scenario: Peter Morgan
Met: Helen Mirren; Michael Sheen; Alex Jennings; James Cromwell
Duur: 97 min.


Advertentie
Banner
Advertentie

TEST