Banner

Brick

9.0
Dennis Van Dessel - 10 oktober 2006
alt

Het is alweer een tijdje geleden, maar zo ergens halverwege de jaren negentig was het plotseling erg in om Shakespeare-toneelstukken naar een modernere setting over te brengen. Kenneth Branagh's versie van 'Hamlet', Baz Luhrmanns 'Romeo + Juliet' en Richard Loncraine's schitterende adaptatie van 'Richard III' slaagden er allemaal in om verhalen van 400 jaar geleden naar het heden of op z'n minst naar een veel recenter verleden te verplaatsen. Die trend is nu alweer uitgestorven, maar met 'Brick' doet debuterend schrijver-regisseur Rian Johnson iets dat er zich makkelijk mee laat vergelijken: hij neemt de conventies van de klassieke film noir uit de jaren veertig en vijftig (snedige dialogen, femme fatales, ingewikkelde intriges, een eenzame anti-held in de hoofdrol), en dropt die vervolgens in de weinig waarschijnlijke omgeving van een hedendaagse high school. Oké, dat lijkt een slecht idee - de laatste keer dat ze zoiets probeerden, was met 'Cruel Intentions', toen ze 'Les Liaisons Dangereuses' naar een moderne school verplaatsten, en die prent was nu niet wat je noemt een meesterwerk. Maar verdomd als Rian Johnson het toch niet weet te flikken. 'Brick' is een prachtig gestileerde detectivefilm, waarin een vertrouwd genre bewust een beetje wordt verwrongen om er nieuw leven in te blazen.

Joseph Gordon-Levitt speelt Brendan Frye, een ietwat eenzame leerling op een school in Zuid-Californië, wiens enige echte vriend de superintelligente weirdo Brain (Matt O'Leary) is. Op een dag krijgt Brendan een paniekerig telefoontje van zijn ex-vriendin Emily, die hij al drie maanden niet meer heeft gezien. Brendan raakt nauwelijks wijs uit haar onsamenhangend geraaskal, maar enkele dagen later treft hij Emily's dode lichaam aan onder een brug. Hij besluit zelfs de verantwoordelijke te gaan zoeken en komt zo terecht in het drugswereldje van zijn school, dat geleid wordt door de sinistere Pin (Lukas Haas).

alt

De gemiddelde leeftijd van de personages hier is 18 of 19, maar het gebeurt maar héél zelden dat daarnaar wordt gerefereerd. Iedereen is hier ofwel lid van een goed georganiseerde criminele organisatie of op het spoor ervan. Er wordt in drugs gehandeld, geslaan, verkracht en gemoord terwijl een enkeling zijn weg probeert te zoeken in dat web aan intriges. Enfin, dit is een Humphrey Bogart film die schijnbaar geheel toevallig in de setting van een jongerenwereld is terechtgekomen. Dat wordt nog het best duidelijk uit de dialogen, die vrijwel volledig opgetrokken zijn uit detective slang van de jaren veertig (breng een woordenboekje mee). In tegenstelling tot echte tieners of twintigers, valt er in de spraakpatronen van deze gladjakkers geen like of whatever terug te vinden - ze zijn de snedigste ettertjes die je ooit kunt hopen te ontmoeten. Voorbeelden? Brendan staat tegenover een viertal kerels die erop bezien zijn zijn teelballen als castagnetten te gebruiken maar stapt onbevreesd op hen af en zegt: "Ik heb allevijf mijn zintuigen nog en ik heb gisteravond geslapen, dus dat zijn zes voordelen die ik op jullie heb." Cool. Nog ééntje: wanneer femme fatale Laura hem vraagt: "Do you still don't trust me?", antwoordt Brendan: "Less than when I didn't trust you before." Ik zie het de leerlingen van het Atheneum hier achter de hoek nog niet bedenken, maar het past wél helemaal in het film noir genre.

En dat is dan de contradictie waar 'Brick' helemaal op drijft: alles aan deze film, het verhaal, de personages, de dialogen, zijn rechtstreeks afkomstig uit een traditionele detectivefilm, maar het speelt zich af op een high school. De film probeert overigens de sfeer van die klassiekers te bewaren door ook op andere punten gestileerd te werk te gaan: de prent speelt zich af in het heden, maar er wordt continu gebruik gemaakt van telefooncellen in plaats van GSMs. In feite wordt zowat alle technologie die nog niet voorhanden was aan het einde van de fourties vermeden: we zien nergens een computer, de auto's lijken allemaal nogal tijdloos (geen nadrukkelijk hedendaagse modellen te bekennen) en zelfs de kostumering is erop bezien om het tijdperk van de film onduidelijk te maken: de personages dragen wit, zwart en grijs, maar elke vorm van trendy jeugdcultuur wordt ook hier vermeden. 'Brick' speelt zich in een time warp, een soort parallel universum waarin 1945 en 2005 samenvallen, net zoals de private eye-wereld van Sam Spade en de schoolse wereld van Brendan Frye dat doen.

Een universum dat trouwens zeer dunbevolkt blijkt te zijn: nergens is er één figurant terug te vinden in 'Brick': de straten zijn leeg en ook op de school (wanneer de personages daar dan toch eens langslopen), zijn er geen andere leerlingen te zien dan degenen die nodig zijn voor de plot. Een kwestie van budgetbeperking, ongetwijfeld ('Brick' werd gemaakt voor nog geen half miljoen dollar, wat ridicuul weinig is), maar ook een stijlgreep die bijdraagt aan de vreemde, unheimliche sfeer van de film.

alt

Creativiteit en intelligentie te koop dus, en dan hebben we het nog niet over Joseph Gordon-Levitt gehad. Hij werd bekend via de sitcom 'Third Rock From the Sun' en bewees dat hij ook een enorm talent voor drama heeft in het magnifieke 'Mysterious Skin'. Hier bevestigt hij de belofte van die eerdere film. 'Brick' had heel gemakkelijk kunnen verzanden in onbedoelde humor als de acteurs hun leeftijd niet hadden kunnen overstijgen, maar dat gebeurt dus wél. Gordon-Levitt geeft echte gravitas aan Brendan, een indruk van intelligentie en wereldwijsheid die verder reikt dan zijn jonge jaren. De films waarin Gordon-Levitt meespeelt, zijn vooralsnog te klein om hem algemene erkenning op te leveren, maar hij heeft het potentieel om een zeer grote meneer te worden.

Net als Rian Johnson, eigenlijk. 'Brick' is een zeer clevere, goed geconstrueerde ode aan een genre dat uitgestorven leek. Sceptici zullen misschien zeggen dat de prent teveel afhangt van een gimmick, of dat er onder de mechanismen van de plot te weinig hart en ziel schuilgaat, maar dat is dan weer een dooddoener waarmee je elk experiment kunt kraken. De vraag hoe interessant het resultaat is van zo'n experiment, is veel belangrijker. En dat resultaat is ronduit fascinerend.

E-mailadres Afdrukken
 
Brick
USA / 2005
Regie: Rian Johnson
Scenario: Rian Johnson
Met: Joseph Gordon-Levitt; Lora Zehetner; Lukas Haas; Noah Fleiss
Duur: 110 min.


Advertentie
Banner
Advertentie

TEST