Banner

Thank You For Smoking

8.0
Dennis Van Dessel - 02 oktober 2006




Toen enkele jaren geleden de documentaire 'Super-Size Me' uitkwam, over de schadelijke gevolgen van fast food, reageerden heel wat mensen sceptisch op de premisse ervan. Je wéét toch dat junkfood ongezond is? Is het dan niet erg flauw om achteraf de leveranciers van die rommel een proces aan te smeren of hen verantwoordelijk te stellen voor je eigen eetgedrag? Die discussie woedt al jaren over zowat alle schadelijke producten, inclusief ongezond voedsel, alcohol en vooral tabak. Iedereen die na de jaren vijftig is geboren weet (of zou moeten weten) dat sigaretten dodelijk zijn. Is het dan niet je eigen verantwoordelijkheid om van die kankerstokken af te blijven? Is het dan wel aan de tabaksbedrijven om je een schadevergoeding te betalen omdat je kanker hebt?

Rond dat thema draait 'Thank You For Smoking', een satirische film van Jason Reitman (de zoon van de sporadisch succesvolle komediemaker Ivan Reitman). En zie, de zoon toont in zijn eerste film meteen meer lef en scherpere tandjes dan zijn ouweheer in zijn hele carrière heeft laten zien. Het verhaal draait rond Nick Naylor (Aaron Eckhart), de woordvoerder van een tabaksgigant wiens taak het is om sigaretten te verdedigen tegenover al wie ze aanvallen. Op een talkshow wordt hij geconfronteerd met enkele anti-tabakslobbyisten én een vijftienjarig kankerpatiëntje dat nu het roken heeft opgegeven in de strijd tegen zijn ziekte. Naylor laat geen steek vallen: "Welk voordeel hebben wij bij de dood van zo'n jongen?," vraagt hij aan het publiek. "We willen hem gezond hebben, zodat hij kan blijven roken. Het zijn de anti-rook mensen die hem dood willen om hun punt te bewijzen."

We leren Nick kennen als een briljant, volstrekt immoreel redenaar die zich overal onderuit lult en zich nooit zorgen maakt over de gevolgen. Zijn sigaretten gevaarlijk? Goh, dat is nooit afdoende bewezen. Moet je erover zeuren als je ziek wordt? Dat al zeker niet. Nick vat zijn hele filosofie mooi samen onder de noemer: "Het mooie aan een discussie is dat je geen ongelijk kunt hebben, zolang je maar correct redeneert." En vanuit die mentaliteit doet hij alles om mensen toch maar aan het roken te krijgen. Zijn grootste vijand is senator Ortolan Finisterre (William H. Macy), een rabiaat anti-tabakslobbyist, die Nick wil dagvaarden voor zijn anti-rookcommissie. Aanvankelijk maakt Nick zich geen zorgen, tot hij verleidelijke reporter Heather Holloway (Katie Holmes) leert kennen en dingen zegt waarover hij beter gezwegen had.

Jason Reitman pakt twee thema's aan in 'Thank You For Smoking', en doet dat in beide gevallen met evenveel aplomb: enerzijds is er natuurlijk het hele rookgegeven, maar anderzijds is er ook het fenomeen van de spin doctor. Zowat elk bedrijf in de VS, en zéker controversiële bedrijven, hebben wel iemand in dienst die bedreven is in het overtuigend lullen. Gladde kerels die in naam van wapenfabrikanten verdedigen wat niet te verdedigen valt, omdat hun geweren gemaakt zijn voor "sportliefhebbers", dàt soort van toestanden. Nick Naylor speelt die rol voor de sigarettenmakers, en elke week luncht hij met de nationale vertegenwoordigster voor alcoholische producten (die de alcoholtolerantie van een Ierse dokwerker heeft) en de woordvoerder van wapenfabrikanten (een gesjeesde Viëtnamveteraan). De drie noemen zichzelf the MOD-squad. MOD staat voor Merchants of Death.

Het is dat toegevoegde aspect van de spin doctor dat de film redt van oppervlakkigheid. Een satire maken over de tabaksindustrie is immers nogal makkelijk. Wat is dan de boodschap - "sigaretten zijn slecht voor je"? No shit, Sherlock. En dat tabaksgiganten jarenlang zogenaamde experts inhuurde om te bewijzen dat er niets te bewijzen viel wat betreft de link tussen sigaretten en kanker, is ook al lang geen nieuws meer. Daar ging 'The Insider' over, en dat is alweer zeven jaar geleden. Nee, wat 'Thank You For Smoking' relevant houdt, is juist dat extra satirisch niveau over die world of spin waarin we leven. Nick Naylor is de laatste jaren zodanig bedreven geraakt in het rond de pot draaien en in het verdraaien van feiten, dat hij niet anders meer weet. Als je het aan hem vraagt, bestaan er helemaal geen goed of slecht meer, geen juist of verkeerd. Alleen meningen, en die kunnen altijd in twijfel worden getrokken.

Bovendien maakt Reitman de uitstekende keuze om niet zomaar eenzijdig de sigarettenfabrikanten aan te vallen. William H. Macy's personage is immers een potsierlijke figuur, die zelfs oude zwart-wit films digitaal wil veranderen om rokende personages te verwijderen. De film lijkt weinig sympathie te voelen voor degenen die willens en wetens een kankerverwekkend product op de markt brengen, maar anderzijds wordt het betuttelend opgestoken vingertje naar rokers ook belachelijk gemaakt. Heb je echt een doodshoofd op een pakje sigaretten nodig om te weten dat ze slecht voor je zijn?

Dat alles zit verpakt in een film die is opgetrokken uit bijzonder intelligente, spitse dialogen, die continu duidelijk maken dat Nick perfect weet waar hij mee bezig is, maar dat hij er gewoon voor heeft gekozen om het hem niet te laten storen. "Mijn job vereist een zekere... morele flexibiliteit," legt hij uit aan zijn zoontje. Jason Reitman kent zijn hoofdpersonage erg goed, en slaagt erin om hem sympathiek te maken ondanks zichzelf.

Hij wordt daarmee geholpen door Aaron Eckhart, een ietwat onderschat acteur die nog niet is doorgebroken tot de A-list, maar hier alweer een briljante prestatie neerzet. Het moeilijke aan een personage als Nick is dat het een figuur is die één en al oppervlakte is. Hij presenteert zichzelf constant zoals anderen hem willen hebben (als de vlot pratende sympathieke pee), maar wie hij écht is, gaat daaronder verscholen. En Eckhart weet dat toch duidelijk naar voren te brengen, via kleine momentjes, inflecties van zijn stem en af en toe een welgeplaatste droeve gezichtsuitdrukking.

'Thank You For Smoking' is bovenal een goed uitgecalculeerde film. Reitman weet waarover hij het wil hebben, en verliest geen tijd met andere zaken. De prent spurt van punt a naar punt b, gefocust en zonder ooit z'n scherpte te verliezen. Dit zijn de kortste negentig minuten die ik het voorbije jaar in een cinema heb doorgebracht, en dat dan nog wel in het gezelschap van één van de slijmerigste personages in de recente geschiedenis. Knap gedaan.
E-mailadres Afdrukken
 
Thank You For Smoking
USA / 2005
Regie: Jason Reitman
Scenario: Jason Reitman
Met: Aaron Eckhart; Katie Holmes; Cameron Bright; Maria Bello
Duur: 92 min.


Advertentie
Banner
Advertentie

TEST