Banner

13 (Tzameti)

8.0
Dennis Van Dessel - 13 april 2006




Dit is wat je dan noemt een schoolvoorbeeld van out of the blue-cinema: Géla Babluani, een Franse regisseur van Georgische origine, maakte in 2002 een kortfilmpje dat door niet al te veel mensen werd gezien en verdween vervolgens drie jaar lang van het toneel. Tot hij in 2005 plotseling de internationale filmfestivals begon af te dweilen met deze '13', zijn eerste langspeler. Niemand had hem zien komen, Babluani kwam binnengevlogen onder de radar van praktisch iedereen in de business - maar verdomd, hij had toch een fijn filmpje in elkaar gestoken.

George Babluani (de jongere broer van de regisseur) speelt Sébastien, een dakwerker die ergens in een Frans boerengat een armtierig leventje leidt met zijn familie. Wanneer hij wordt ingehuurd voor een aantal klusjes aan het huis van de mysterieuze meneer Godon, vangt hij vreemde dingen op: de man in kwestie blijkt verslaafd te zijn aan morfine, hij komt net uit de gevangenis en voert geheimzinnige gesprekken waarin sprake is van grote hoeveelheden geld. Kort na zo'n gesprek komt er een enveloppe aan met een treinticket naar Parijs.

Wanneer meneer Godon sterft, blijft Sébastien achter met het treinticket, maar zonder betaald te worden voor zijn werk. Met de gesprekken over het geld in het achterhoofd, besluit hij naar Parijs te gaan in Godons plaats - maar dat zal een vergissing blijken te zijn.

'13' straalt van de eerste tot de laatste minuut uit dat het een low budget debuutfilmpje is: opgenomen in korrelig zwart-wit, met de broer van de regisseur in de hoofdrol en minimale sets. We zien het huis van meneer Godon, de flat van Sébastiens familie en, in de tweede helft van de film, het huis waar het treinticket uiteindelijk naartoe leidt. En dat is het wel zo'n beetje - de filosofie van '13' lijkt te zijn geweest: "hoe kunnen we voor zo weinig mogelijk geld een film draaien?" Soms leiden dat soort van financiële en logistieke beperkingen tot pijnlijke tekortkomingen in de film zelf, maar ze kunnen ook aanzetten tot creativiteit: afgezien van een ongeveer tien minuten durend segment waarin Sébastien het spoor van het treinticket volgt, speelt zowat de hele film zich binnenskamers af, wat een soms extreem claustrofobisch gevoel oplevert. Babluani's kadrering benadrukt dat effect ook: met zijn breedbeeldfotografie lijkt hij telkens, willen of niet, tegen de muren van zijn sets op te botsen. De personages worden telkens ingesloten door die benauwend kleine gebouwen en door elkaar. De beeldvoering versterkt het gevoel vast te zitten, nergens naartoe te kunnen, door een groot canvas te nemen en dat vervolgens vol te stouwen met muren, mensen, schaduwen, voorwerpen. De flat van Sébastien lijkt te klein voor het meubilair dat er binnenstaat, het huis van Godon wordt dan weer opgeslokt door schaduwen, in het huis waar het leeuwendeel van de film zich afspeelt zitten veel te veel mensen binnen.

Het eerste half uur van de film ontwikkelt zich een beetje in de trant van een vroege Roman Polanski: Sébastien moet zich een beeld vormen van de vreemde meneer Godon via half opgevangen conversaties en gedragingen die alles en niks kunnen betekenen. De paranoia wordt dan ook steeds groter - wat voor mensen zijn dat en wat zal er met Sébastien gebeuren eens hij in Parijs aankomt? We vangen vage overtonen op van 'Cul-de-Sac' en 'The Tenant', ook al door een gelijkaardige visuele stijl, maar ondanks dat alles kreeg ik toch de indruk dat dat eerste luik van '13' enigszins richtingloos was, alsof de regisseur teveel tijd nodig had om naar het centrale deel van zijn film toe te werken.

Tot we aan dat centrale deel toekomen, natuurlijk. Het is zeer verleidelijk om u te verklappen wat er nu precies gebeurt aan het einde van de treinrit - en bijzonder veel recensies doen ook geen moeite om dat verborgen te houden - maar het is ongetwijfeld beter om zonder voorkennis aan de prent te beginnen. Laat het volstaan te zeggen dat ongeveer 50 minuten van deze film bestaan uit één lange sequens, waarin Babluani voor eens en voor altijd bewijst dat het best mogelijk is om bijna een uur lang een enorme suspense aan de gang te houden, zonder je publiek uit te putten. De regisseur weet wanneer hij pauzes in zijn film moet leggen om de spanning erin te houden, hij weet herhaling te gebruiken om (op de best mogelijke manier) op de zenuwen van zijn publiek te werken, hij gebruikt een subjectieve cameravoering om de emoties van zijn hoofdpersonage duidelijk te maken (die travellings rond dat gloeilampje!) én hij beschikt over een doorleefde acteerprestatie van zijn broer George. Tegen het einde van de film staat Sébastien emotioneel en fysiek uitgeput, zwetend uit al z'n poriën tegenover de camera uit te hijgen, en we krijgen als publiek min of meer hetzelfde gevoel.

Uiteindelijk is '13' wellicht iets te afhankelijk van z'n plotmechanismen - we komen maar zeer weinig te weten over wie de personages precies zijn, zodat de suspense volledig afhangt van de afloop van het verhaal. Je kunt je dan afvragen of de film ook een tweede visie zal doorstaan, eens die afloop gekend is. Maar hoe het ook zij: de geraffineerde beeldvoering, en bovenal de magistrale spanningsopbouw zorgen ervoor dat '13' een meer dan beloftevol debuut is. Een meesterwerk zou ik het niet willen noemen, daarvoor duurt het te lang voordat de prent z'n draai vindt, maar toch - hier zitten zoveel knappe dingen in, dat ik ergens halverwege Hitchcock goedkeurend hoorde grommen.
E-mailadres Afdrukken
 
13 (Tzameti)
F / 2005
Regie: Géla Babluani
Scenario: Géla Babluani
Met: George Babluani; Pascal Bongard; Aurélien Reciong; Nicolas Pignon
Duur: 95 min.


Advertentie
Banner
Advertentie

TEST