Banner

Memoirs of a Geisha

2.0
Dennis Van Dessel - 28 februari 2006




Het zal sommigen onder u ongetwijfeld plezier doen te horen dat het ouderwetse Hollywood-epos nog niet helemaal dood is. 'Memoirs of a Geisha' heeft alles dat u zich herinnert van die klassieke melodrama's die ze wel eens op zondagmiddag op televisie uitzenden, met veel reclame ertussen. Kleurrijke decors en kostuums, exotische locaties, plechtstatige dialogen, een historische setting en een zoetsappig liefdesverhaaltje. Was 'Memoirs of a Geisha' nu zo'n vijftig jaar geleden gemaakt, dan zou ik er charme nog wel van hebben kunnen inzien, maar zoals het is lijkt de film één lang anachronisme. "Dit soort films maken ze niet meer", en daar is een goede reden voor. Anno 2006 had ik gehoopt dat zelfs Amerikaanse filmmoguls slim genoeg zouden zijn om andere culturen (in dit geval dus de Aziatische) niet meer te gebruiken als een curiositeit die een typisch Hollywoodiaans drama op smaak dient te brengen. Maar helaas.

Het verhaal begint in het Japan van 1929. Sayuri wordt als klein meisje door haar straatarme vader verkocht aan het geisha-huis van Moeder (Kaori Momoi). Aanvankelijk doet ze dienst als huishoudster, maar eens ze oud genoeg is zal ze opgeleid worden tot geisha - een soort luxeprostituée die weinig geeft voor veel geld en zichzelf beschouwt als een levend kunstwerk. Maar niettemin: een prostituée.

Sayuri wordt gebruikt als pion in de rivaliteit tussen twee gereputeerde geisha's in Moeders huis: Mameha (Michelle Yeoh) en de verraderlijke Hatsumomo (Gong Li), die ooit verliefd was op een man, niet met hem kon samenblijven en sindsdien dodelijk verbitterd door het leven kruipt. Mameha leert Sayuri hoe ze moet lopen, praten, dansen en verleiden als een echte geisha, en verkoopt Chyio's maagdelijkheid voor een recordprijs van 15.000 yen (in de film wordt dat blijkbaar beschouwd als een reden om feest te vieren). Net wanneer Sayuri erin geslaagd is om de populairste geisha van de stad te worden, bereikt de chaos van de Tweede Wereldoorlog ook haar provincie, en haar leven wordt nog maar eens ondersteboven gegooid.

In principe biedt het scenario van 'Memoirs of a Geisha' zich aan als een onthutsend exposé over de manier waarop vrouwen al vanaf hun kindertijd een bepaalde rol opgedrongen krijgen. Sayuri wordt in feite gebruikt als seksuele slavin - een geisha krijgt magnifieke make-up op haar gezicht gesmeerd, ze doet trucjes met waaiers en waagt zich aan gecompliceerde dansen. Maar wanneer de juiste prijs wordt aangeboden, wordt er toch maar van haar verwacht dat ze op haar rug gaat liggen en de mannen laat doen waar ze zin in hebben. Al de rest, al die rituelen, zijn weinig meer dan een uitgebreid voorspel, ontworpen om de prijs op te drijven. "Wij verkopen ons lichaam niet, maar wel onze vaardigheden," zegt Mameha tegen Sayuri. Waarna ze 15.000 yen opstrijkt voor Sayuri's ontmaagding. Dan mag je nog een heel woordenboek aan eufemismen bovenhalen, maar als je dat doet, dan verkoop je je lichaam - alleen wel heel duur.

De film, daarentegen, biedt maar weinig inzicht in dat aspect van het leven van een geisha. Regisseur Rob Marshall, eerder al verantwoordelijk voor 'Chicago', is gefascineerd door het uiterlijk vertoon van de dames: de make-up, de kleren, de rituelen. Maar wanneer Sayuri voor het eerst met een man slaapt, cut hij snel weg naar de volgende scène. Wanneer Sayuri als klein meisje genadeloos geranseld wordt omdat ze iets verkeerd heeft gedaan, horen we dat wel, maar zien we het niet. Alles wat onaangenaam of lelijk is, wordt hier geminimaliseerd, opgeblonken met een laklaagje Hollywood-melodrama. Het overwegende gevoel waarmee mensen buitenstappen bij 'Memoirs of a Geisha' is niet verontwaardiging over hoe vreselijk die vrouwen het toen wel hadden, maar wel een vaag gevoel van "goh, ik zou eigenlijk best wel in die tijd hebben willen leven, want kijk eens hoe mooi het daar toen was." Marshall neemt een tragische geschiedenis en maakt daar vervolgens een nostalgische film over.

Een film die bovendien zowat alle clichés bevestigt die Westerlingen hebben over Aziaten. Aangezien het natuurlijk onbegonnen werk zou zijn om van Amerikanen te verlangen ondertitels te lezen, spreken alle Japanners in deze film Engels (voor het grootste deel worden ze trouwens gespeeld door Chinezen, maar hey, die landen liggen dicht bij elkaar). En niet alleen spreken ze Engels, nee, ze spreken van dat schattig Japans Engels, waarin een l een r wordt en zowat alle klinkers kort worden afgebeten. Hun dialogen bestaan meestal uit fantastische, poëtische volzinnen, zoals: "Mijn moeder noemde me naar het water, omdat water, als het een obstakel tegenkomt, altijd een andere weg zoekt." Zeg het niet hardop, maar ik geloof dat we hier met een symbool te maken hebben. Hilarisch hoogtepunt van die bombastische taal: Mameha legt aan Sayuri uit dat ze veel geld waard is omdat "er nog geen paling in haar grot gezwommen is". Kom met zó'n uitleg af in een les biologie voor het middelbaar onderwijs.

Dat gezegd zijnde, is Hollywood natuurlijk nog altijd goed in de dingen waar het altijd goed in is geweest: de film ziet er prachtig uit, met levendige kleuren, een fraaie belichting en sumptueuze kostuums. De hele bedoeling van 'Memoirs of a Geisha', lijkt mij, is juist om het verleden een mooie glans mee te geven die het in werkelijkheid niet bezat. Zowel inhoudelijk als visueel. In dit Japan zijn er geen vuile straten waar de ratten doorheen lopen, er lopen geen vieze mensen rond die in de post-WO II periode geplaagd worden door ziekten. Nee, zelfs wanneer de personages het het moeilijkst hebben, zie je de glamoureuze schoonheid doorheen het dun laagje vuil stralen dat de visagiste er twee seconden geleden op heeft gesmeerd.

'Memoirs of a Geisha' is een mooie film, ja. Dat is net het probleem ermee. Het is een volstrekt oppervlakkig epos waarin de lof wordt gezongen van een tijd waarin vrouwen nauwelijks hoger op de sociale ladder konden klimmen dan de duurste hoer van de streek te worden. En waarom zingt het die lof? Omdat de kimono's, huizen en kersenbomen toch zó verschrikkelijk mooi waren.
E-mailadres Afdrukken
 
Memoirs of a Geisha
USA / 2005
Regie: Rob Marshall
Scenario: Robin Swicord
Met: Zhang Ziyi; Michelle Yeoh; Gong Li; Ken Watanabe; Mako
Duur: 145 min.


Advertentie
Banner
Advertentie

TEST