Banner

Good Night, and Good Luck

8.0
Dennis Van Dessel - 03 januari 2006




Het is waarschijnlijk financiële zelfmoord om 'Good Night, and Good Luck' uit te brengen in juist deze periode, waarin de 'King Kongs' en de crappy pratende leeuwen uit 'Narnia' de multiplexen bezet houden. Wie gaat er nu kijken naar een ouderwetse praatfilm, in zwart-wit dan nog, waarin in feite niets gebeurt en die ook nog eens lastige mentale inspanningen van je vereist, terwijl een zaal verderop schaars geklede dames gillend gaan lopen voor dinosaurussen? En toch is het de moeite: deze tweede film van George Clooney (na het onderschatte 'Confessions of a Dangerous Mind') is een gedurfd, fascinerend politiek pamflet. Als film heeft hij zo z'n gebreken, ja, maar die vallen in het niet tegenover de lef en de passie die er achter het project schuilgaan.

Clooney vertelt het ware verhaal van Robert R. Murrow (David Strathairn), een journalist voor CBS, die tijdens de jaren vijftig het actualiteitenprogramma 'See It Now' presenteerde. In 1953 maakte Murrow, dik tegen de zin van zijn bazen, een uitzending over een piloot bij de luchtmacht die werd ontslagen omdat hij banden zou hebben met communisten. Er werd geen bewijs geleverd voor die banden en de man zelf ontkende alles, maar de verdenking alleen was blijkbaar voldoende. Kort daarna kregen Murrow en zijn producer, Fred Friendly (Clooney) enkele niet mis te verstane boodschappen van het leger - "Bent u ooit op een communistische vergadering geweest, misschien?" - maar ze gaven niet op. Begin 1954 kwam er een uitzending van 'See It Now' waarin senator en communistenjager bij uitstek Joseph McCarthy frontaal werd aangevallen.

De politieke implicaties van dat verhaal zijn duidelijk: destijds had je een heksenjacht op communisten die uiteindelijk misbruikt werd om elke stem van protest het zwijgen op te leggen. Mensen werden zwart gemaakt, ze konden hun beroep niet meer uitoefenen, hun persoonlijke vrijheden werden hen afgepakt, en iedereen die daar tegen in durfde te gaan, werd domweg bestempeld als een slechte Amerikaan die zijn eigen land verraadde. Dat juist deze episode van de geschiedenis opnieuw wordt opgerakeld door een filmmaker die George W. Bush ooit vergeleek met Tony Soprano, is écht geen toeval. En inderdaad, de historische gelijkenissen zijn opvallend: eens te meer wordt patriottisme gelijkgesteld met stille aanvaarding van alles wat er van hogerhand komt. (Hoewel er misschien beterschap op komst is: Bush is nog nooit zo onpopulair geweest en de illegaliteit van de Irakoorlog wordt steeds meer aanvaard, ook in de Amerikaanse pers.)

Clooney is opgegroeid in het televisiewereldje, en wat hij hier onderzoekt, is dan ook in de eerste plaats de rol van de media wanneer dat soort van machtsmisbruik plaatsvindt. Ook nieuwsuitzendingen zijn afhankelijk van sponsors, en bijgevolg willen de bazen van de zenders niemand voor het hoofd stoten. Dat was toen zo, en nu is het nog steeds zo. De kracht van Murrow was dat hij daar tegenin durfde gaan - hij vocht tegen McCarthy, en daarmee ook tegen de financiële belangen van zijn eigen zender. Clooney gebruikt Murrow als een symbool voor de hoop dat journalistiek nog steeds iets kan veranderen, als er maar individuen zijn die genoeg lef hebben om het te proberen. Murrow zelf houdt een gepassioneerd pleidooi voor een verantwoord gebruik van het medium televisie, zodat het niet alleen een middel ter verstrooiing wordt - een geluk dat de man nooit de hoogdagen van reality tv heeft moeten meemaken.

Ook Clooney's vorige film speelde zich af in tv-middens, maar visueel hadden de beide films niet verder uit elkaar kunnen liggen. 'Confessions' was erg gestileerd (soms zelfs té gestileerd), met afgebleekte kleuren en surrealistische momentjes. 'Good Night, and Good Luck' is dan weer in een sfeervol, contrastrijk zwart-wit gefilmd, met camerabewegingen die nergens de aandacht op zichzelf trekken. Deze film had simpelweg niet anders gedraaid kunnen worden dàn in zwart-wit - ten eerste omdat het tijdsbeeld erdoor intact blijft: 'Good Night, and Good Luck' is niet alleen een film óver de jaren vijftig, hij lijkt ook in die tijd gemaakt te zijn, een vergeten klassieker die ze nu uit een kluis hebben gehaald en misschien een beetje hebben opgepoetst.

En ten tweede omdat dat zwart-wit format de filmmakers toestaat om Joseph McCarthy zelf te gebruiken als acteur. We krijgen de beruchte senator regelmatig te zien in archiefbeelden, die haast naadloos aansluiten bij de stilistiek van de rest van de prent. Omdat er visueel geen breuk plaatsvindt tussen Clooney's film en de beelden van toen, aanvaarden we die passages als deel van het drama.

Een mogelijk probleem met de film is dat Clooney zich zodanig concentreert op het verhaal, dat hij bijna vergeet om zijn personages ook te humaniseren. Zowat de hele film speelt zich af in de nieuwsruimte van CBS en we zien de personages enkel en alleen in hun functie van journalisten. Wie Murrow was eens hij naar huis ging, of hij ook gebreken had, of hij een gezin en vrienden had... We komen het allemaal niet te weten. Murrow is in deze film alléén een journalist die een heroïsche strijd aanging met McCarthy, en niets anders. We weten dat hij een mens is, en niet alleen een spreekbuis voor bepaalde politieke ideeën, omdat hij ook een gevoel voor humor heeft, maar dat is dan ook het enige waaruit we dat kunnen afleiden.

In zekere zin is dat problematisch, omdat het je emotionele betrokkenheid bij de film verkleint. Murrow is een heilige, en het valt moeilijk om echt iets te voelen bij een heiligenleven. Maar anderzijds zorgt dat ook voor een claustrofobisch sfeertje - 'Good Night, and Good Luck' is erg gefocust. Het is een film gemaakt door mensen die precies weten wat ze willen vertellen, en voor de rest in niets anders geïnteresseerd zijn. In die zin doet hij denken aan 'All the President's Men', waarin ook Watergate-journalisten Woodward en Bernstein als personages werden gereduceerd tot hun beroepsleven. Feit blijft dat David Strathairn een fenomenale rol speelt als Murrow - een klein, pezig mannetje met een ongelooflijk intellect, die zich vastbeet in een zaak waarin hij geloofde, en niet losliet. Strathairn krijgt nergens echt een groot acteermoment: geen emotionele uitbarstingen, geen fysieke actie. Hij krijgt hooguit enkele ellenlange monologen, waar hij op z'n eentje fantastische cinema van weet te maken.

'Good Night, and Good Luck' is een film die een inspanning vereist. De gebruikelijke emotionele manipulatie van elke prent blijft hier vrijwel geheel achterwege. Clooney speelt in op het verstand, niet op de gevoelens, en hij doet dat met een zeer knap staaltje filmmakerij. Het predikaat "niet voor iedereen" is hier dus zeker van kracht. Evenals het predikaat "wel voor mij". George Clooney is onderweg om een groot filmmaker te worden.
E-mailadres Afdrukken
 
Good Night, and Good Luck
USA / 2005
Regie: George Clooney
Scenario: George Clooney; Grant Heslov
Met: David Strathairn; George Clooney; Robert Downey; Jr; Patricia Clarckson
Duur: 93 min.


Advertentie
Banner
Advertentie

TEST