Banner

Joyeux Noël (Merry Christmas)

3.0
Dennis Van Dessel - 04 december 2005




Als u volgend jaar zo rond de feestdagen aan uw plaatselijke videoboer vraagt om iets klefs voor bij de kalkoen, is de kans groot dat hij u naar huis stuurt met 'Joyeux Noël'. Deze nieuwe prent van Christian Carion (regisseur van 'Une Hirondelle A Fait Le Printemps') solliciteert immers openlijk naar de job van kerstklassieker: vijanden worden vrienden, personages lopen letterlijk met een kerstboom in de hand 'Stille Nacht' te zingen en een sympathieke priester leest voor de gelegenheid de middernachtmis in drie talen. Yup, dat worden binnenkort ongetwijfeld jaarlijkse tv-uitzendingen op eerste kerstdag, druk bekeken door al wie ook maar wil geloven dat vrede op aarde voor alle mensen van goede wil nog tot de mogelijkheden behoort.

Het verhaal werd gebaseerd op een voetnoot uit de geschiedenis van de Eerste Wereldoorlog. Het is 1914 en in de loopgraven van Frankrijk liggen Franse en Schotse troepen aan de éne kant, en Duitse aan de andere, elkaar al maandenlang af te knallen. Dan, op kerstavond, besluiten de heren echter dat ze even genoeg hebben van al dat geweld: enkel gewapend met een fles champagne en een reep chocolade kruipen ze niemandsland in en besluiten ze om enkele uren lang een wapenstilstand te houden. Nu weet u meteen waarom de Zwitsers een kurkentrekker aan hun zakmessen hebben: de gelegenheid moest zich nog maar eens voordoen om onder survival-omstandigheden een flesje wijn te kraken.

In principe berust dat verhaal natuurlijk op een boeiend dilemma: zolang je je vijanden niet als mensen beschouwt, is het mogelijk om hen af te maken. Zodra je echter namen op de gezichten plakt en die anonieme soldaat van de andere kant een individu wordt, is dat heel wat moeilijker. De soldaten van 'Joyeux Noël' ontdekken tijdens hun korte wapenstilstand dat ze eigenlijk allemaal even grote sukkelaars zijn - ze willen allemaal naar huis, ze hebben allemaal kou en schrik en absoluut geen zin om een kogel in hun lijf te krijgen. Maar wat gebeurt er daarna, eens iedereen weer in z'n eigen kamp zit? In de praktijk besluiten de drie bevelhebbers gewoon om hun ter plekke uitgeroepen vrede met een dag te verlengen, tot de troepen vervangen worden en de vijand opnieuw naamloos wordt. Ondertussen kan elke kant rustig zijn doden begraven, en spelen de soldaten broederlijk een spelletje voetbal of kaart. De absurditeit van elke oorlog wordt hier duidelijk door het feit dat je maar één ding nodig hebt om 'm te stoppen - de bereidwilligheid om je wapens neer te leggen.

Een mooie boodschap dus? Reken maar, maar dan wel eentje die er met de voorhamer wordt ingeslagen. Onder de Duitse soldaten bevindt zich immers een beroemde tenor (Benno Fürmann), die met zijn gezang de wapenstilstand inzet. Hij begint onder de fotogenieke sterrenhemel kerstliedjes te zingen, en aan de andere kant besluit de Schotse aalmoezenier Palmer (Gary Lewis) om hem te begeleiden op z'n doedelzak (wie neemt er in godsnaam een doedelzak mee naar het front?). Fürmann neemt de eerste de beste kerstboom vast die hij ziet staan, klimt over de prikkeldraad en wandelt er al zingend niemandsland mee in. En zo begint dan de grote verbroedering: met een ongeziene dosis schmaltz. Het zingen van kerstliedjes neemt in 'Joyeux Noël' trouwens epidemische proporties aan: er passeren geen vijf minuten zonder dat er wel iemand begint te kwelen of op z'n doedelzak begint te blazen. Dit is World War I: The Musical. Carion heeft een mooi verhaal te vertellen, maar hij doet dat op zo'n schaamteloos sentimentele manier dat hij op den duur de geloofwaardigheid van z'n film zwaar in het gedrang brengt. Vooral Gary Lewis maakt het z'n publiek moeilijk om erbij te blijven: hij speelt zowat z'n hele rol met een van emoties gezwollen stem en tranen in z'n ogen.

Daarenboven is de film ook nogal twijfelachtig gestructureerd. Carion moet ergens gelezen hebben dat elk goed verhaal drie akten heeft, en heeft dan maar besloten om die structuur zeer nadrukkelijk in z'n prent te verwerken. In deel één volgen we de drie bevelhebbers (Frans, Schots en Duits) en een paar belangrijke nevenpersonages, om te weten te komen hoe ze in die loopgraven terecht komen. Dan in deel twee krijgen we de grote verbroedering en in deel drie de reacties van de legeroversten op wat er gebeurd is. Die drie delen zijn zo duidelijk van elkaar gescheiden dat Carion net zo goed een doek had kunnen laten zakken. Van de drie, is het merkwaardig genoeg juist het tweede dat nog het beste werkt. Ja, het is kleverig sentimenteel, maar op z'n minst krijgen we de gelegenheid om de personages te leren kennen en om na te denken over de thematiek.

De eerste akte daarentegen, komt veel te traag op gang, met ongeloofwaardige scènes waarin een stel Schotse boerenjongens te horen krijgt dat het oorlog is ("Hoera, eindelijk gaat er iets gebeuren in ons leven!" Jawel, ze gaan sterven!) en waarin tenor Fürmann afscheid neemt van zijn lief, operadiva Diane Krüger. Dat te trage tempo van het eerste half uur is waarschijnlijk te wijten aan de wens van Carion om alledrie de nationaliteiten evenveel tijd op het scherm te geven. Daardoor gaat hij veel te veel uitleggen dat we óók wel zouden hebben gesnapt indien hij ermee gewacht had tot in deel twee. Carion wil alles zeer expliciet duidelijk maken, àlle mogelijke vragen over de personages beantwoorden tegen de tijd dat de wapenstilstand begint. En daarmee overlaadt hij dat eerste deel, hij had gerust een aantal dingen mogen bewaren voor later in de film.

Deel drie is beter, met zowaar een krachtige scène waarin een Britse geestelijke de troepen toespreekt: 'God wil dat jullie de Duitsers doden. Dit is een heilige oorlog, een kruistocht tegen de goddelozen.' Dat soort praat wordt nu nog steeds gebruikt om kanonnenvee te brainwashen. Het probleem met het einde is dan weer dat er geen duidelijke punch line aan de film wordt gegeven - 'Joyeux Noël' bolt stilletjes uit zonder dat er iemand van op of om zal kijken.

Slecht gemaakt kun je dit niet noemen - de fotografie zit goed en de acteurs doen op een effectieve manier hun ding (vooral Daniel Brühl als Duitse chef is erg goed). Maar Carion hamert zodanig hard op élk punt dat hij wil maken, emotioneel of intellectueel, dat de prent na een tijdje ondraaglijk belerend overkomt.
E-mailadres Afdrukken
 
Joyeux Noël (Merry Christmas)
GB-F-D / 2005
Regie: Christian Carion
Scenario: Christian Carion
Met: Gary Lewis; Daniel Brühl; Dany Boon; Diane Krüger; Benno Fürmann
Duur: 116 min.


Advertentie
Banner
Advertentie

TEST