Banner

Free Zone

2.0
Dennis Van Dessel - 28 november 2005





Met : Natalie Portman, Hana Laszlo, Hiam Abbass, Carmen Maura e.a.


Er zijn twee bijzonder ergerlijke vormen die een arthousefilm kan aannemen: ten eerste heb je van die werkstukjes waarin er twee uur lang geen bal gebeurt, maar waarin dat totale gebrek aan actie wel ongelooflijk betekenisvol heet te zijn (zie 'Last Days'). En ten tweede heb je dan nog van die films waarin er vanalles gebeurt, alleen zou je voor de duvel niet weten wàt, omdat het allemaal zo onbegrijpelijk wordt opgebouwd (hallo 'Reconstruction'). Experimenteren, de grenzen aftasten van wat je met een film kunt doen, allemaal goed en wel, maar wanneer dat leidt tot hermetisme, tot pretentieuze navelstaarderij, haak ik toch weer af. 'Free Zone', van Israëlische regisseur Amos Gitai, begint met een tien minuten durend shot van Natalie Portman die uit het raampje van een auto zit te turen en begint te huilen. Op de radio speelt een liedje. En dat is alles. Dames en heren, we hebben hier een arty farty geval van categorie één, roept het heden van de daken.

Van een echt verhaal is nauwelijks sprake. Portman speelt Rebecca, een Amerikaanse die samen met haar vriend in Israël is gaan wonen. Wanneer haar relatie aan diggelen valt, komt ze terecht bij Hanna (Hana Laszlo), een potige joodse vrouw die samen met haar man een autoverhuurbedrijf runt. Hanna en Rebecca springen samen in een auto en gaan op weg naar de "free zone", een gebied tussen Syrië, Irak en Saudi-Arabië waar vrije handel mogelijk is tussen joden en moslims. Hanna moet daar nog geld krijgen van Leila (Hiam Abbass), en Rebecca heeft toch niets beters te doen dan mee te gaan.

Gitai zal het allemaal wel goed bedoeld hebben, daar niet van: we zien twee joodse vrouwen, de één Israëlisch, de ander Amerikaans, de grens tussen Israël en Jordanië oversteken en we merken op dat de joodse veiligheidsdiensten moeilijk doen, terwijl de Jordaniërs hen met de glimlach laten doorrijden. Later in de film blijkt Leila een moslim te zijn, en we zien de drie vrouwen naast elkaar in de auto zitten, tijdelijke bondgenoten tegen wil en dank. Wanneer blijkt dat Leila Hebreeuws spreekt, zegt ze: 'Je moet de taal van je vijand kennen. Het is jammer dat de Israëlieten geen Arabisch spreken. Anders zouden de dingen kunnen veranderen.' Zeg het vooral niet hardop, maar Amos Gitai wil hier zowaar een lans breken voor verdraagzaamheid. Voor wederzijds begrip.

Dat soort positieve boodschap dient natuurlijk aangemoedigd te worden met op z'n minst een bosje bloemen en een doos Mon Chérie's, maar is nog niet voldoende om ook een boeiende film te produceren. Een filmmaker mag best een zedenpreek afsteken, maar hij moet in de eerste plaats ook gewoon een goede verhalenverteller zijn - dan mag je onderwerp nog zo betekenisvol zijn, het is geen excuus voor een vervelende film. In het voorbije jaar hebben 'Paradise Now' en 'Walk on Water' al bewezen dat drama's rond deze problematiek best intrigerend kùnnen zijn. Als iemand dat maar eens aan Amos Gitai had verteld.

De regisseur maakt hier gebruik van ellendig lange shots (het openingsbeeld van tien minuten is geen uitzondering) waarin maar al te vaak helemaal niets gebeurt. Hanna en Rebecca zitten naast elkaar en kijken uit het raam. Hanna vertelt een grap. Rebecca reageert weemoedig. Het is in deze film al een opmerkelijke plotwending wanneer ze zonder benzine dreigen te vallen en pas op het laatste moment een tankstation vinden.

Ondertussen krijgen we flash-backs naar het achtergrondverhaal van Rebecca, die voornamelijk bestaan uit dialogen tussen haar en haar ex-vriend. We krijgen daarbij geen context aangeboden en moeten dus zelf maar uitzoeken hoe het allemaal zit, maar dat nog tot daar aan toe. Wat erger is, is de manier waarop Gitai deze flash-backs letterlijk overheen de autoreis in het heden monteert. We zien vaag de autowegen en straten waar de dames zich doorheen bewegen, en ondertussen zien we daarover - al even vaag - de flash-back, als een fade-over die nooit vervolledigd wordt. Zelden zo'n ergerlijke visuele truc gezien, zeker ook omdat al deze sequensen vijf minuten of langer duren.

Eens de vrouwen zijn aangekomen in de "free zone", wordt de film iets interessanter - we krijgen zowaar een dialoog die bijdraagt tot de plot (such as it is). Er ontwikkelt zich iets dat op een dramatische situatie lijkt. Niet dat dat lang duurt - we zijn op dat punt al een uur bezig en na een tamelijk interessant intermezzo van een minuutje of tien zijn we voor het laatste half uur weer vertrokken voor totale inertie. Het lijkt wel alsof Gitai, vanuit het besef dat hij een prent voor een cinefiel publiek aan het maken was, zichzelf de vrijheid heeft toegedicht om alles overboord te gooien dat van een film een film maakt: een samenhangend verhaal, geloofwaardige personages of een dramatische lijn die op z'n minst de aandacht van het publiek weet vast te houden - dat alles vliegt er zonder pardon uit, om plaats te maken voor... tja, voor niet veel eigenlijk. Voor wat opzichtige symboliek en een handvol pretentieuze stilistische tics, ja, maar verder...

Natalie Portman kreeg heel wat krediet omdat ze het "aandurfde" om na haar rol in de 'Star Wars'-serie in een kleinschalig drama als dit op te treden. Blijft daar wel het feit dat la Portman een bijzonder passieve rol te spelen krijgt, waarin ze weinig anders doet dan voor zich uitstaren en toekijken hoe andere mensen hun zaakjes regelen. 't Is dat ze af en toe nog eens iets mag zeggen, of je zou nog gaan denken dat ze bij de rekwisieten behoort. Hana Laszlo heeft de meer opvallende rol, als matrone met haar op haar tanden die indien nodig fameus van haar tak maakt om gedaan te krijgen wat ze hebben wil. Zij is de enige die af en toe nog een sprankeltje leven in dit comateuze project weet binnen te smokkelen.

'Free Zone' is pretentious art wank zoals u het nog niet dikwijls zult zijn tegengekomen. Ik word altijd erg nerveus van films die schermen met het uiterlijk vertoon van diepzinnigheid (het trage tempo, de visuele dikdoenerigheid, het absurde einde), maar die met al dat eigenlijk niets te zeggen hebben. Op die manier proberen ze dan hun publiek te overbluffen, door vooral maar zoveel mogelijk naar hen te knipogen: 'Kijk eens hoe artistiek wij hier bezig zijn! Knap hè?' Nog een geluk dat ù dat soort pretentie moeiteloos kunt doorzien.
E-mailadres Afdrukken
 
Free Zone
Israël-B-F-E / 2005
Regie: Amos Gitai
Scenario: Amos Gitai; Marie-Jose Sanselme
Duur: 90 min.


Advertentie
Banner
Advertentie

TEST