Banner

Anklaget (Accused)

8.0
Dennis Van Dessel - 17 oktober 2005




Er zijn maar weinig onderwerpen waar je zo moeilijk een film over kunt maken als kindermisbruik. Eén van de laatste grote taboe's van onze samenleving, en bijgevolg één waar je voorzichtig mee moet omspringen. Misschien is het ook wel daarom dat drama's rond incest of kindermisbruik zoveel indruk maken wanneer ze dan toch uitkomen - je krijgt automatisch de indruk dat je naar een prent zit te kijken over een verboden onderwerp, over iets waar mensen traditioneel liever het zwijgen toedoen. 'Mysterious Skin' was één van de beste films van het jaar, en behandelde pedofilie op een onwrikbaar confronterende wijze. Het hele publiek zat een beetje ongemakkelijk te draaien in z'n stoeltje, maar niemand die z'n ogen van het scherm kon rukken. 'De Indringer' ging, zij het dan met beperkter succes en minder expliciet, dezelfde richting uit. En nu is er 'Anklaget', een aangrijpend Deens drama over een vader die door z'n veertienjarige dochter beschuldigd wordt van incest.

De man is kwestie is Henrik (Troels Lyby), een zwemleraar die al jaar en dag gelukkig getrouwd is met Nina (Sofie Gråbøl). Zijn dochter Stine lijkt op het eerste zicht gewoon aan de puberblues te lijden: ze sluit zich op in haar kamer, speelt dodelijk deprimerende muziek en komt in de problemen op school. Dan, op een dag, wordt Henrik plots zonder boe of ba gearresteerd. Stine, die ondertussen in beschermde bewaring is genomen, beweert dat Henrik haar twee jaar geleden een aantal keer heeft aangerand. Henrik ontkent uiteraard alles en ook Nina lijkt geen moment te twijfelen aan de onschuld van haar man - het zou niet de eerste keer zijn dat Stine liegt over haar leven thuis. Maar de vraag blijft: deed-ie het of deed-ie het niet?

Regisseur Jacob Thuesen structureert z'n film zorgvuldig volgens het standpunt van Henrik - we beleven het hele verhaal door zijn ogen, en één van de gevolgen daarvan is bijvoorbeeld dat we Stine zelf pas ergens halverwege de film te zien krijgen, wanneer ze komt getuigen op het proces. Het is belangrijk om niet op voorhand te weten of hij het gedaan heeft, omdat je dan niet met vooroordelen tegenover dat personage gaat staan. Als je zeker weet dat hij onschuldig is, zou je Stine vanaf het begin veroordelen omdat ze zo'n leugens vertelt over haar vader. Weet je zeker dat hij het wél gedaan heeft, dan wordt het praktisch onmogelijk om nog mee te voelen met zijn situatie. Hoe het ook zij, je ziet een andere film. Een tweede visie, in de wetenschap van wat de ware toedracht van de zaak is, zal ongetwijfeld fascinerend zijn om andere redenen, maar ik zou m'n eerste beleving van de film niet hebben willen missen. Zoals het is, laat Thuesen je tot pakweg een kwartier voor het einde in twijfel leven. Willen of niet, je wordt in het standpunt van Henrik gedwongen. Doorgaans, wanneer je in het nieuws een bericht hoort over een vader die wegens dergelijke feiten werd gearresteerd, gaan we er haast automatisch van uit dat er wel iets van aan zal zijn - waar rook is, is vuur en al die andere clichés. Maar je zult maar eens van zoiets beschuldigd worden en het écht niet gedaan hebben. Door de manier waarop Thuesen z'n film structureert, wordt die mogelijkheid plots erg reëel, het wordt iets waar je wel rekening mee moet houden. Als je op voorhand het antwoord al hebt, valt heel dat aspect weg.

'Anklaget' gaat ook voor een groot deel over de paranoïa die we allemaal voelen over de veiligheid van onze kinderen. Lang voor er een uitspraak is gevallen in de zaak tegen Henrik, is hij al veroordeeld in de publieke opinie. De mensen bekijken hem, zijn auto wordt gevandaliseerd. Tijdens zijn voorhechtenis biedt een cipier hem de keuze: "Je kunt bij de andere gevangenen gaan zitten of hier in vrijwillige isolatie blijven. Maar ik zou hier blijven, want de anderen spugen in het eten van jouw soort." Schuld of onschuld maakt niet uit - het gerucht alleen al is voldoende om je leven te vernielen.

In tegenstelling tot andere Scandinavische filmmakers, is Thuesen niet bang om z'n film een verzorgd uiterlijk te geven. Dramatische kwaliteit neemt niet evenredig toe met het schokken van de camera en dit is alvast één regisseur die dat begrepen heeft. We krijgen tamelijk klassieke set-ups, met wel consequent een zeer sfeerrijke belichting. Let op een scène waarin Henrik in z'n cel zit: het licht valt in geconcentreerde bundels naar binnen, zodat Henrik van het licht in de duisternis en terug in het licht loopt. Een simpel effect, maar bijzonder krachtig. Om nog maar te zwijgen van die koude, blauwe verlichting in het huis van Henrik en Nina. De enige keer dat we wat warmere kleuren te zien krijgen in dat huis, is tijdens een gesprek tussen Henrik en z'n dochter - geen toeval. 'Anklaget' is geen opvallend gestileerde film, maar hij is bijzonder degelijk in elkaar gestoken, met een subtiele visuele flair die de inhoud ondersteunt.

Troels Lyby, die ooit nog meespeelde in 'The Idiots' van Lars Von Trier, draagt moeiteloos de hele film. Zijn truc is, denk ik, dat hij elke scène volkomen oprecht speelt - als acteur zal hij wel op voorhand geweten hebben of hij nu schuldig was of niet (of het moest al zijn dat Thuesen een Mike Leigh-aanpak heeft gebruikt), maar Lyby draagt die voorkennis nooit met zich mee. Het is natuurlijk nogal logisch dat je als acteur in elke situatie de realiteit van het moment moet gaan zoeken, maar probeer die maar eens vast te houden terwijl je al verdomd goed weet hoe het zal aflopen. Uiteindelijk is dat de essentie van acteerwerk, en Lyby doet dat fantastisch.

'Anklaget' is meeslepende, intelligente cinema, die op een toegankelijke manier over een moeilijk onderwerp spreekt - je hoeft echt geen zware cinefiel te zijn om hier iets aan te hebben. Knap gedaan.
E-mailadres Afdrukken
 
Anklaget (Accused)
DK / 2005
Regie: Jacob Thuesen
Scenario: Kim Fupz Aakeson
Met: Troels Lyby; Sofie Gråbøl; Louise Mieritz; Søren Malling
Duur: 103 min.


Advertentie
Banner
Advertentie

TEST