Banner

Olivetti 82

7.0
Dennis Van Dessel - 02 september 2005




Het blijft me verbazen hoe we in Vlaanderen onze eigen filmproducties behandelen: hoe platter de klucht of hoe inspiratielozer de tragikomedie, hoe meer geld we erin pompen om er toch maar voor te zorgen dat iedereen gaat kijken. Maar dan wordt er een interessante, kleinschalige auteursfilm gemaakt als 'Olivetti 82' en niemand mag er schijnbaar van weten. Geruisloos werd deze prent van Rudi Vandenbossche in 2001 de zalen ingedropt, om vervolgens vrijwel spoorloos te verdwijnen. Hier en daar kun je in de betere videotheek een videoversie vinden. Een dvd is al helemaal teveel gevraagd. En dat terwijl dit toch een fascinerend thriller-drama is, waar een grossier in banaliteit à la Jan Verheyen nog een puntje aan kan zuigen.

Dirk Roofthooft speelt Bernard, een schrijver die op kerstavond een politiebureau wordt binnengebracht, zonder dat hij zelf zeker lijkt te zijn waarvoor hij precies werd opgepakt. Onder verhoor van twee inspecteurs begint hij zijn leven uit de doeken te doen - hoe hij het liefdeskind was van een Canadese soldaat en een Vlaamse vrouw, hoe hij in zijn kindertijd zorgde voor zijn klein zusje tot haar iets vreselijks overkwam, hoe hij opnieuw in contact kwam met zijn joodse wortels, hoe hij trouwde en zelf een dochter kreeg. Terwijl dit verhaal zich ontvouwt krijgen wij, net als de politieagenten in de film, echter de indruk dat we niet alles te horen krijgen, dat er dingen worden verzwegen. Beetje bij beetje komt de waarheid aan het licht.

Rudi Vandenbossche heeft hier een efficiënte verfilming gemaakt van de roman van Eriek Verpaele, waarin vooral de inhoudelijke thema's sterk benadrukt worden. In essentie is dit het verhaal van een man op zoek naar zijn identiteit. Hij heeft het zonder vader moeten stellen, en zijn hele leven lang zoekt hij naar een vaderfiguur - eerst een sympathieke leraar (gespeeld door Jaak Van Assche), daarna Mosje Grindberg (Nand Buyl), een joodse handelaar die hem zijn eerste schrijfmachine verkoopt, een Olivetti 82, en die hem inwijdt in de joodse religie en cultuur. En dan is er natuurlijk nog het voorval met zijn zusje, dat Bernard zijn hele verdere leven blijft achtervolgen - een duivel die hij probeert uit te drijven in de relatie met zijn eigen dochter, met verregaande gevolgen. Bernard is iemand die alleen staat, zonder de liefde van ouders gekend te hebben (zijn moeder is zo ijskoud tegen hem dat ze ook beter naar Canada was gegaan, net als zijn vader), en zonder succes te hebben in zijn relaties met vrouwen. Zijn huwelijk met Suzy (Hilde Heijnen) lijkt vanaf het begin gedoemd. Op die manier blijft er voor Bernard maar weinig over, behalve misschien zijn dochter - maar de vraag blijft maar of hij ook die relatie uiteindelijk niet kapotmaakt.

Dat verhaal - en het is een boeiend verhaal - wordt door Vandenbossche in een intelligente structuur gegoten. Het concept van een opgepakte crimineel die via zijn bekentenis het hele verhaal vertelt, is natuurlijk niet nieuw, maar de regisseur gebruikt nog een ander leuk trucje: hij laat tijdens de ondervraging in het heden constant namen vallen van mensen uit het leven van Bernard, of hij toont die mensen kort even, zonder dat we weten wie die personen zijn. Het volgende segment van de flash-backs pikt dan in op die introductie door de personages fatsoenlijk voor te stellen en duidelijk te maken welk belang ze hebben voor het verhaal. Dat is een doodsimpel verhaaltechnisch trucje, het werken met cliffhangers is zo oud als de straat, maar het wérkt - je prikkelt de nieuwsgierigheid van het publiek door een naam te vermelden en dan laat je ze wachten tot in de volgende flash-back vooraleer je een uitleg geeft. En op die manier zorg je ervoor dat er altijd wel wat te puzzelen is, dat er altijd een nieuw element aanwezig is waar je toeschouwers niet zeker over zijn.

Visueel werkt Vandenbossche met sterke contrasten tussen licht en donker. De ondervragingskamer is daar het duidelijkste voorbeeld van, met de helle tl-lampen en de duistere hoekjes aan de randen van het scherm, maar ook het huis van Mosje Grindberg en, later in de film, de flat van Bernards dochter zijn volgens die politiek in beeld gebracht. Erg vernieuwend kun je het niet noemen, en ook de camerabewegingen zijn eerder conservatief, maar de regisseur weet in ieder geval een zekere groezelige sfeer tot leven te wekken, die past bij het scenario.

De acteurs zijn van een wisselend kaliber. Dirk Roofthooft is zonder meer één van de beste acteurs van ons land en slaagt er hier in om consequent geloofwaardig zijn in een moeilijke rol - Bernard is wat je dan noemt een ambigu personage, iemand van wie we niet precies weten wat te denken, en Roofthooft weet voldoende nuance in z'n rol te leggen om zowel sympathie als achterdocht toe te laten. Het één sluit het ander niet uit. Ook Hilde Heijnen is overtuigend, hoewel haar personage ongeveer halverwege een nogal eigenaardige bokkensprong maakt - plotseling zakt Suzy weg in een depressie, waarvan we nooit echt de oorsprong achterhalen. Het éne moment trouwen ze, het andere krijgen ze een kind en voor je het weet zien we haar huilend op de grond liggen, de fles porto achter haar op tafel. Waar komt die overgang plotseling vandaan? Het is niet dat Heijnen het niet goed speelt, maar wel dat het scenario op dat punt een leegte achterlaat.

Ook sommige bijrolspelers hadden beter gekund - de jongen die Bernard speelt als adolescent heeft het zichtbaar moeilijk om woede te vertolken, en Ingrid De Vos overacteert behoorlijk als Bernards moeder (zij heeft eerder moeite om de emotie woede te vermijden, ongeacht wat ze zegt of doet).

Maar goed, 'Olivetti 82' is in ieder geval een boeiend verhaal, dat goed verteld wordt. Deze film zal niemands leven veranderen, maar wie dan toch de moeite doet om 'm op te zoeken - en een moeite is het - zal het zich niet beklagen.
E-mailadres Afdrukken
 
Olivetti 82
B / 2001
Regie: Rudi Vandenbossche
Scenario: Ilse Somers; Rudi Vandenbossche; Kristel Dotremont
Met: Dirk Roofthooft; Hilde Heijnen; Hans De Munter; Nand Buyl; Ingrid De Vos
Duur: 85 min.


Advertentie
Banner
Advertentie

TEST