Banner

Star Wars Episode IV

A New Hope

7.0
Dennis Van Dessel - 19 mei 2005




Aah, 'Star Wars'. De film die Hollywood voorgoed veranderde, door het tijdperk van de blockbuster definitief in te luiden. Die overduidelijk in een rubberen kostuum gehulde figuranten die moesten doorgaan voor aliens. Die Stormtroopers die nog geen olifant konden raken vanop een meter afstand. Die typische seventies computerschermpjes en flikkerende lichtjes die de illusie van een hoogtechnologische controlekamer moesten geven. Dat kapsel van Mark Hamill. Om nog maar te zwijgen van de twee koffiekoeken die Carrie Fisher tegen het hoofd geplakt kreeg. Hoe kan iemand die film nu niét graag zien?

Of je nu een fan bent van de serie of niet, niemand kan ontkennen dat deze space opera de manier heeft veranderd waarop wij naar films kijken - elke grote publieksfilm wordt op de één of andere manier wel met 'Star Wars' vergeleken. De nieuwe afleveringen in de reeks waren een teleurstelling - 'The Phantom Menace' was een ongeïnspireerde bedoening met gedoemde pogingen tot humor, 'Attack of the Clones' was beter, maar uiteindelijk ook maar zouteloos. De originele films blijven echter de standaard voor science fiction actiespektakels - werkstukjes die zodanig indrukwekkend waren dat ze zich een weg hebben geboord tot in het collectief bewustzijn van heel Amerika, en bij uitbreiding de cinemabezoekende wereld. Verdient 'Star Wars' die status? Ach ja, het is een leuke film, daar niet van. Ik zal wellicht nooit over de bevreemding heenraken die ik altijd ervaar wanneer mensen helemaal mesjogge worden omwille van een film met wookies, ruimteschepen, tovenaars, hobbits of trollen (waarom eens geen échte mensen in de hoofdrollen?), maar als je dan toch al een prent moet uitkiezen om waanzinnig over te doen, dan zijn er slechtere keuzes dan deze.

Eén van de redenen waarom 'Star Wars' zo populair is geworden, is dat de film terugvalt op de conventies van oudere genres. 'Star Wars' valt terug te voeren naar uiteenlopende invloeden, zoals de Kurosawafilms (vooral 'Hidden Fortress'), oude John Wayne-westerns, mantel- en degenfilms en natuurlijk de campy science fictionprenten uit de jaren vijftig - van die ouderwetse wij komen in vrede (of misschien ook niet)-films, u kent ze wel. George Lucas plundert in feite al die stukjes cinema waar hij zelf gek van is en combineert de leukste elementen om er 'Star Wars' uit te fabriceren. Het gevolg daarvan is dat de prent, zelfs bij een eerste visie, vaagweg vertrouwd overkomt. We begrijpen instinctief in wat voor wereld deze film speelt, en welke wetten er gelden. Het is alsof we hem al eens eerder hebben gezien, hoewel we hem voor de eerste keer onder ogen krijgen. Dat is een erg comfortabel gevoel, dat zeker en vast heeft bijgedragen tot het succes: we moeten geen moeite doen, de film geeft ons immers niks dat we al niet kennen, zij het dan in een andere vorm.

Eén van de conventies die Lucas heeft overgenomen van zijn inspiratiebronnen, is de manier waarop hij de logica regelmatig vaarwel zegt, wanneer dat zijn verhaal ten goede komt. 'Star Wars' is vaak een monument van luchtige bullshit: neem bijvoorbeeld een scène waarin C3PO en R2D2 in de Death Star bewaakt worden door een Stormtrooper. C3PO zegt simpelweg tegen de Stormtrooper: "Vindt u het erg als we even weggaan, ik wil mezelf laten repareren." De Stormtrooper: "Oké, ga maar." Nou, dàt was eenvoudig. Eerder in de film zagen we Obi-Wan Kenobi (Alec Guinness) The Force gebruiken om een stel andere Stormtroopers mentaal te controleren. Hij maakt een handbeweging, zegt hardop wat hij wil dat de Stormtroopers denken, en de mannen in blik herhalen dat. Zo gaat dat dan. George Lucas weet best wel dat dat onzin is, maar het kan hem niet schelen - dat hoort nu eenmaal bij het genre.

Het hele gegeven van The Force wordt trouwens opvallend goed aangepakt. In principe is dat natuurlijk ook maar mumbo-jumbo - "The Force is een energieveld dat overal doorheen stroomt. Je moet passief worden en jezelf erdoor laten leiden." Met andere woorden: relax en kijk gewoon wat er gebeurt. Dat is nu niet bepaald een erg diepzinnige filosofie, gelet dat die blijkbaar honderden jaren lang werd gebruikt als basis voor de rust en vrede in het Melkwegstelsel. Maar toch is het niet slecht dat Lucas het zo eenvoudig (en vaag) houdt - voor je 't weet zit je met een geval als 'The Matrix', waarin de makers zichzelf in een hoek lulden met hun onsamenhangende pogingen tot diepzinnigheid. Hier is The Force gewoon The Force en verder geen gezeik. Iedereen heeft een instinctief besef van wat het is, maar er zijn geen lange, pretentieuze monologen nodig om het uit te leggen.

Seventies-iconen Mark Hamill en Carrie Fisher hebben de nominale hoofdrollen, en doen het niet slecht, maar het is Harrison Ford die de show steelt als Han Solo. Het is pas met zijn intrede in de film, 45 minuten na het begin, dat de boel écht tot leven komt. Alle andere personages zijn onveranderlijk vreselijk serieus en hebben ernstige motivaties. Prinses Leia probeert haar volk te redden, enkel om haar hele planeet voor haar ogen te zien ontploffen. Heavy. Luke Skywalker, op zijn beurt, is opgegroeid zonder ouders, bij z'n oom en tante, die aan het begin van de film ook nog eens worden vermoord. En Obi-Wan is natuurlijk weinig meer dan een wijsheden prevelende oude man die ten alle tijden sereen dient te blijven terwijl hij in z'n baard krabt. Han Solo daarentegen, heeft absoluut geen zwaarmoedige achtergrond. Hij is een huurling, die enkel uit is op geld, en dat geeft hem de vrijheid om one-liners te spuien zoveel hij wil, om zijn scheve grijns de camera in te laten blinken en de andere personages te schofferen als hij daar zin in heeft. 'Star Wars' is een reeks die steeds opnieuw neigt in de richting van bombast, van opgezwollen, pathetische situaties en dialogen. Misschien is dat wel onvermijdelijk gezien het genre van de films. De functie van Han Solo's personage, is dat hij dat bombast doorprikt. Telkens wanneer het allemaal over de top dreigt te gaan, hoef je hem enkel een scène te geven, en onmiddellijk wordt de sfeer luchtiger, plezieriger. Dat is, denk ik, wat de laatste 'Star Wars'-films meer dan wat ook misten: Han Solo, of een gelijkaardig personage. Samuel L. Jackson leek een voor de hand liggende keuze om die functie in de reeks over te nemen, als badass Jedi motherfucker, maar niks daarvan. De zuivere lol ging voor een groot deel verloren.

'Star Wars' is ontegensprekelijk een stukje filmgeschiedenis waar niemand naast kan kijken. Een meesterwerk zou ik het niet willen noemen, eerder een zeer goed gemaakt stukje entertainment. Er is niks mis mee, maar de hysterie die er rond de prent heerst zal ik allicht nooit begrijpen.
E-mailadres Afdrukken
 
Star Wars Episode IV
Richard Linklater / http://wip.warnerbros.com/beforesunset / USA / 1977
Regie: George Lucas
Scenario: George Lucas
Met: Mark Hamill; Harrison Ford; Carrie Fisher; Alec Guinness; Peter Cushing; James Earl Jones
Duur: 125 min.

wip.warnerbros.com/beforesunset


Advertentie
Banner
Advertentie

TEST