Banner

Vera Drake

5.0
Dennis Van Dessel - 17 februari 2005




Mike Leigh, één van de voornaamste chroniqueurs van de Britse sociale miserie, gooit na het nogal lauw ontvangen 'All Or Nothing' dit jaar weer hoge ogen met 'Vera Drake', zijn tweede period piece, na het heerlijke 'Topsy-Turvy', en onderhand al een vaste waarde op prijsuitreikingen overal ter wereld. Terecht? Och ja, gedeeltelijk. Er zitten zeer knappe dingen in 'Vera Drake', niet in de laatste plaats de glansprestatie van Imelda Staunton in de titelrol, maar dit is verre van Leigh's beste prent. Je zit er geboeid naar te kijken zolang het duurt en je kunt bewondering opbrengen voor de ingetogenheid waarmee de regisseur zijn verhaal vertelt, maar ondertussen is er niets aanwezig dat je op een gut level raakt - Leigh kan het goed uitleggen, maar hij pàkt je deze keer niet, iets waar hij nochtans bedreven in is. Kijk maar naar pareltjes uit het verleden, zoals 'Naked' of 'Secrets and Lies'.

Vera Drake (Staunton) is een brave huismoeder in het Londen van 1950 - ze werkt als poetsvrouw voor verschillende upper class-families, ze bezoekt haar oude moeder en ze zorgt ervoor dat er altijd een pot hete thee klaarstaat voor haar man en kinderen wanneer die thuiskomen. Haar leven is er één van eenvoudige ambities, eenvoudige genoegens. Haar echtgenoot Stan werkt als automechanicien in de garage van zijn broer, haar zoon Sid is een kleermaker, haar wereldvreemde dochter Ethel werkt als arbeidster in een fabriek die gloeilampen produceert. Het leven gaat z'n gangetje, tot Vera op een dag gearresteerd wordt middenin een familiefeestje. Ze wordt ervan beschuldigd jonge vrouwen te helpen met (uiteraard illegale) abortussen, een bezigheid die Vera er al jaren op nahoudt en die ze beschouwt als niets anders dan daden van barmhartigheid voor meisjes die nergens anders naartoe kunnen. Vera's zeep, ontsmettingsmiddel en spuit worden haar afgenomen en zijzelf moet zich verantwoorden tegenover de rechtbank én haar familie, die van niets afwist.

Het zou te simplistisch zijn om te zeggen dat Leigh hier een warm pleidooi houdt voor abortus: Vera Drake is op z'n best een goed bedoelende amateur, die haar zeepsopje in de baarmoeder van haar patiënten pompt en vervolgens met een glimlach haar boeltje pakt: 'Morgen of overmorgen zul je een lichte pijn voelen,' legt ze uit. 'Dan begin je te bloeden en komt alles eruit.' Daarna gaat ze weg, haar job is afgelopen - Vera hoeft niet te zien hoe de foetus wordt afgedreven en ze is er ook niet bij wanneer het misgaat. Geen wonder dat wanneer de arresterende politieagent haar vraagt of ze abortussen pleegt, Vera antwoordt: 'Zo zie ik het niet. Ik help die meisjes alleen maar.' Vera sluit zich mentaal af van wat het écht is dat ze doet - ze wil enkel denken aan het welzijn van de vrouwen, bij het concept dat die dames een kind dragen dat ooit zou kunnen leven, wil en kan ze niet stilstaan. Met als gevolg dat ze niet enkel vrouwen helpt die verkracht zijn of met een buitenechtelijke embryo zitten opgescheept, maar ook een huismoeder die simpelweg geen zin heeft om er nog een zevende kind bij te krijgen. Vera Drake is geen slecht mens, maar ze is niet rationeel in wat ze doet, ze handelt enkel vanuit haar emoties.

Het punt dat Leigh wil maken, is allicht dat zolang er een taboe blijft bestaan op abortus, zolang er morele oordelen geveld worden over vrouwen die menen er één nodig te hebben, mensen als Vera Drake werk zullen hebben. En dat is dan ook precies waar het schoentje knelt voor deze film: abortus is immers al legaal in Groot-Brittannië sinds 1968. De tijden van de zeep of - nog erger - de kleerhangers zijn onderhand wel zo'n beetje voorbij, en Leigh's "baas in eigen buik"-boodschapje, waarin Vera Drake fungeert als martelares voor al die voorvechters van recht op seksuele zelfbeschikking voor vrouwen, is dan ook nog maar weinig relevant voor een hedendaags publiek. Als themafilm is 'Vera Drake' achterhaald door de werkelijkheid (behalve in grote delen van de VS; geen wonder de film daar zo goed ontvangen werd) - wat er dan nog overblijft, is een tamelijk boeiend portret van een vrouw die enkel haar eigen gevoel van fatsoen en goedheid volgt.

Imelda Staunton is fenomenaal als Vera Drake, een vrouw die zich heeft gekleed in een harnas, bestaande uit voorschoten en zelfgebreide truitjes, een typisch Britse dame die iedereen "dear" noemt, inclusief de flikken die haar komen arresteren en die zich wapent tegen wereldoorlogen, tsunami's en plots aankloppende Jehova's Getuigen met niet meer dan een pot thee en wat koekjes. Wanneer de politie voor haar deur staat, zié je het bloed gewoon wegtrekken uit haar gezicht - alsof dàt moment de eerste keer is dat ze zich realiseert dat de abortussen die ze pleegt illegaal zijn. Staunton weet enorm veel menselijkheid te geven aan een personage dat in essentie gewoon een ietwat dwaze vrouw is.

De fotografie draagt in grote mate bij aan de authentiek aandoende sfeer van de film: Dick Pope begint met warme kleuren, met gele overtonen, en eens Vera door de politie wordt opgehaald, zien we dat helemaal wegvallen, om plaats te maken voor grijze en blauwe overtonen. Geen nieuwe truc, maar hij werkt. Leigh weerstaat trouwens aan de heersende trend om alles wat ook maar van veraf te maken heeft met een sociaal drama, in DV te gaan filmen. Een serieus drama op 35 millimeter! En zónder een bevende camera! Heerlijk gewoon.

Toch blijft Leigh de hele tijd worstelen met het scenario - hij is altijd al een zeer klassebewuste regisseur geweest, en hier is hij soms flagrant eenzijdig en karikaturaal in zijn portrettering van de upper-class. We zien aan het begin van de film Vera en haar man knus naast elkaar in bed kruipen, een toonbeeld van liefde en intimiteit. Cut naar het chique huis van een rijke familie, waar een onschuldig meisje genadeloos verkracht wordt. Subtiel is anders, maar niemand die zal kunnen zeggen dat de verschillen in levensstijlen tussen de haves en de have-nots niet duidelijk zijn. Later zien we Vera een abortus uitvoeren op een welgestelde vrouw, die vergezeld wordt door een vriendin - zelfs terwijl de procedure aan de gang is, kijken de beide vriendinnen elkaar aan en lachen ze Vera achter haar rug uit. Nou. In contrast daarmee staan dan wel weer de politieagenten, die allemaal uitzonderlijk menselijk in beeld worden gebracht, als goede, morele mensen die hun job doen, maar wel medelijden hebben met Vera. Toch eigenaardig - waarom moest die nuance die Leigh wél in de autoriteiten wilde leggen, achterwege blijven bij de rijkere burgers?

'Vera Drake' is een smaakvolle, goed geacteerde film, maar het onderwerp is onderhand al lang geen nieuws meer en de manier waarop sommige personages bijna als stripfiguren worden afgeschilderd, zorgt er toch voor dat alle lof waaronder de prent de laatste weken bedolven is, ietwat voorbarig was. Jammer.

http://www.veradrake.com/
E-mailadres Afdrukken
 
Vera Drake
UK / 2004
Regie: Mike Leigh
Scenario: Mike Leigh
Met: Imelda Staunton; Phil Davis; Daniel Mays; Peter Wight
Duur: 125 min.


Advertentie
Banner
Advertentie

TEST