Banner

Collateral

7.0
Dennis Van Dessel - 30 september 2004




Vreemd toch, hoe de namen van bepaalde regisseurs een ware Pavlovreactie kunnen uitlokken bij het verzameld filmjournaille. 'Collateral', de nieuwe suspensethriller van Michael Mann ('Heat', 'The Insider'), werd in de VS uitgeroepen tot meesterwerk en gezien de positieve buzz die er rond de film heerst, valt te verwachten dat hier hetzelfde zal gebeuren. Allemaal goed en wel, maar dan kijk je naar de film en je vraagt je af: als iemand anders dit nu had gemaakt, zou er dan óók zoveel drukte rond gemaakt worden? Begrijp me niet verkeerd, 'Collateral' is een zeer aardige film waar heel wat positieve dingen over te melden vallen. Maar een meesterwerk? Laten we ook niet overdrijven.

Jamie Foxx speelt Max, een taxichauffeur die rondloopt met plannen voor een luxueus limousinebedrijf, maar er maar niet in slaagt om die fantasieën om te zetten in realiteit. Op een avond stapt een zekere Vincent in z'n taxi (Tom Cruise met een grijze kleurspoeling om u tegen te zeggen), een heer die zichzelf voorstelt als zakenman die over de loop van de nacht vijf bezoekjes moet afleggen bij collega's. Vincent biedt Max 700 dollar om 'm de hele nacht rond te rijden. Max aanvaardt, maar al bij de eerste halte loopt het vrij extreem mis: er valt namelijk een lijk van de vierde verdieping bovenop z'n taxi. Dat op zichzelf zou al voldoende zijn om je hele nacht te verknoeien, maar Max' problemen beginnen maar pas. Vincent blijkt een huurmoordenaar te zijn die vijf personen op z'n hit list van die nacht heeft staan - met het geweer tegen het hoofd, verplicht hij Max om hem te helpen.

Dat verhaal is nu niet bepaald een toonbeeld van originaliteit en hier en daar zijn er een aantal zaken waar u best niet te lang over nadenkt. De clou van de plot berust bijvoorbeeld op een wel héél erg groot toeval. En waarom zou een huurmoordenaar zich in de eerste plaats al een hele nacht met een taxi verplaatsen? Zou u in zijn plaats niet vragen of er misschien een auto kan klaarstaan op de luchthaven? Ja toch? Vincent heeft over de loop van de film zeker drie, vier keer de kans om Max te vermoorden en geen enkele logische reden om het te laten - waarom doet hij het dan niet? Ach, over dat soort dingen mag je nu eenmaal niet vallen. Dat is eigen aan het genre, en 'Collateral' is zeker en vast amusant genoeg om met gemak over die kleine vraagjes heen te stappen.

De voornaamste prestatie van Michael Mann in 'Collateral', is de manier waarop de regisseur hier met tijd omgaat. De hele film speelt zich af over de loop van die éne nacht, wat automatisch een tikkende klok in het verhaal introduceert: we zijn er ons als publiek van bewust dat wanneer we het eerste rood in de hemel zien kruipen, het verhaal bijna ten einde zal zijn. Dat wanneer Vincent aan het einde van z'n dodenlijstje komt, de ontknoping moet volgen. De film heeft als het ware een ingebouwde deadline: zó lang kan het duren en dan is het noodzakelijkerwijs gedaan. Wat de spanning natuurlijk verhoogt, want als publiek zitten we te wachten op dat moment, we weten dat het gaat komen. Veel thrillers hebben dat soort van structuur, het is een klassiek gegeven van het genre. Je probeert een gevoel van anticipatie op te wekken bij het publiek, dat is één van de oudste trucs in het boekje. Maar wat zo knap is aan deze film, is dat Michael Mann eerst die structuur aanvaardt, en vervolgens, ongeacht die tikkende klok, ongeacht die deadline waar het publiek naartoe zit te leven, tóch de tijd neemt om de personages te leren kennen. Terwijl de klok verdergaat, krijgen we scènes waarin Vincent en Max gemoedelijk een babbeltje gaan doen met een jazzmuzikant. Waarin ze Max' oude moeder even gaan bezoeken in het ziekenhuis. Of waarin ze simpelweg de betekenis van het leven bespreken in de taxi - 'Als je op het nieuws hoort dat er weer duizenden mensen zijn gestorven in Rwanda, laat je daar dan een traan voor? Nee? Wat kan het jou dan schelen dat ik één dikzak van kant heb gemaakt?'

Dàt is lef hebben - Mann gaat hier in tegen de regels van het genre. Terwijl andere thrillers de uitdieping van de personages met plezier zouden opofferen om de spanning toch maar op peil te houden, neemt Mann in 'Collateral' uitdrukkelijk de tijd om een extra dimensie te geven aan de hoofdpersonen. Dat zowel Jamie Foxx als Tom Cruise bijzonder sterk staan te acteren helpt daarbij natuurlijk ook. Cruise speelt met genoegen tegen z'n imago in en zorgt zowaar voor een frisse bries in z'n carrière - eindelijk nog eens iets dat we niet van hem hadden verwacht. En Jamie Foxx bewijst dat hij meer dan z'n mannetje kan staan in een dragende, dramatische rol.

En er is nog goed nieuws: buiten de psychologisch verrassend sterk uitgewerkte personages, is Michael Mann immers nog steeds niet vergeten hoe hij een suspensevolle scène op poten moet zetten - een afrekening in een barstensvolle nachtclub of de finale op een metrotrein, zijn bijzonder spannend, simpelweg omdat Mann weet dat hij z'n tijd moet nemen met die scènes. Hij haast zich niet om aan de actie te kunnen beginnen, maar plaagt z'n publiek eerst met lange close-ups en shots die de geografie van de scène meer dan duidelijk maken. En dàn, wanneer het echt niet meer anders kan, dàn zal hij het geweld laten losbarsten. Ook dat maakt deel uit van het besef hoe je met tijd in een film moet omgaan - uren kunnen in een flits voorbijgaan, en een seconde kan een eeuwigheid duren. Voor een thriller is dat laatste het beste.

Waar ik minder mee kon leven, was het gebruik van digitale videocamera's - de laatste jaren hebben we het gebruik van die dingen gestaag zien stijgen, voornamelijk aangezien ze goedkoper en handiger zijn dan 35 millimeter camera's. In het geval van dramatische films (denk maar aan de experimenten van Lars Von Trier), kan dat een meerwaarde betekenen, aangezien ze het gevoel kunnen geven dat je dichter bij de personages staat. Maar in een mainstream thriller als deze, doet digitale video niets ter zake. Het gebruik ervan, voelt aan als een bewust artistiekerig gebaar van de regisseur, dat nergens voor nodig was. Mann is nog steeds een visueel stilist, die hier op een overtuigende manier werkt met de diepe geel-rode kleuren van de straatverlichting en - voor scènes die zich binnen afspelen - alweer met z'n vertrouwde blauw, maar dat had hij óók kunnen doen op pellicule (hij hééft het nota bene zelf gedaan in 'The Insider'). En dan had het beter uitgezien, minder korrelig en beverig. Bovendien krijgen we zowaar Mark Ruffalo in een belangrijke bijrol als politieagent. Mark Ruffalo is er al z'n hele jonge carrière mee bezig z'n Marlon Brando-imitatie te perfectioneren, en mag daar nu gerust eens een keer mee ophouden.

'Collateral' is dus geen perfecte film - wat het wél is, is een zeer degelijke thriller met een aantal schoonheidsfoutjes. En met een grijs kapsel voor Tom Cruise, laten we dat niet vergeten. Maar zó'n mooi grijs kapsel...

http://www.collateral-themovie.com/home.php
E-mailadres Afdrukken
 
Collateral
USA / 2004
Regie: Michael Mann
Scenario: Stuart Beattie
Met: Tom Cruise; Jamie Foxx; Jada Pinkett Smith; Mark Ruffalo; Peter Berg; Bruce McGill; Javier Bardem
Duur: 120 min.



Advertentie
Banner
Advertentie

TEST