Banner

Super Size Me

7.0
Dennis Van Dessel - 21 september 2004




De documentaires doen het goed dit jaar - Michael Moore heeft met 'Bowling For Columbine' schijnbaar een trend gezet voor onderhoudende, op feiten gebaseerde films die de droge, didactische stijl van wat we 's avonds laat al wel eens op Canvas of VPRO kunnen vinden, links laten liggen, om in de plaats daarvan te kiezen voor al die typische trucs die van een fictiefilm een boeiende prent maken. Humor, slimme montagetechnieken, een sluw gebruik van muziek, een fascinerende narratieve structuur (denk maar aan de 'Rasohomon'-stijl van 'Capturing The Friedmans', die de vraag "deed-ie-het-of-deed-ie-het-niet" doelbewust onbeantwoord liet) en een knappe fotografie ('Touching The Void' was fenomenaal op dat gebied). Al die dingen die we doorgaans associëren met normale dramatische films, worden hoe langer hoe meer toegepast op de documentaire vorm, en het gevolg is dat er steeds meer volk naar gaat kijken.

Morgan Spurlock is een kerngezonde, 33-jarige New Yorker wanneer hij in 2003 leest over een rechtzaak die twee gevaarlijk dikke tienermeisjes hebben aangespannen tegen McDonald's. De meisjes beweren dat de fast food-gigant verantwoordelijk is voor hun overgewicht en gezondheidsproblemen, maar de rechter verwerpt hun zaak: het kan volgens hem niet bewezen worden dat het voedsel van McDonald's rechtstreeks verantwoordelijk is voor hun problemen. De uitspraak stipuleert echter, dat de zaak anders zou liggen indien het onomstotelijk bewezen zou kunnen worden dat een diëet van McDonald's-producten een ernstige, nadelige impact op de gezondheid zou hebben. Spurlock besluit de proef op de som te nemen: dertig dagen lang zal hij niets anders eten dan McDonald's: drie keer per dag, geen excuses. Alles wat hij eet, moet er gewoon over de toonbank verkrijgbaar zijn en aan het einde van de maand moet hij alles van de menukaart minstens éénmaal gegeten hebben. Wanneer een bediende hem vraagt of hij een "super size"-menu wilt (een maxi-menu, dus), moet hij ja zeggen.

Spurlock laat zich hierbij begeleiden door vier artsen en een diëtiste, die vanzelfsprekend vanaf het begin bepaalde problemen voorzien: hij zal meer vet aankweken, hij zal sneller vermoeid raken, zijn cholesterol zal stijgen enzovoort. Maar de ware resultaten zijn verbijsterend, zelfs voor hen: de filmmaker krijgt elke dag ongeveer dubbel zoveel calorieën binnen als zijn lichaam kan verwerken. Zijn bloeddruk swingt de pan uit, zijn hart en lever beginnen te verzwakken. Tegen de tijd dat hij twee weken bezig is, begint Spurlock, die bij een check-up vóór z'n experiment "in uitstekende gezondheid" verkeerde, te zweten bij de minste inspanning. Hij is buiten adem nadat hij de trap naar z'n flat beklimt. Zijn seksleven gaat erop achteruit en hij wordt 's nachts wakker met hartkloppingen. Zijn dokters smeken hem praktisch om ermee op te houden.

U denkt nu vast hetzelfde als ik toen ik de zaal binnenging: niemand eet elke dag drie keer per dag bij McDonald's. Natuurlijk is dat eten ongezond, maar hey, we zijn toch vrije mensen? Niemand verplicht ons toch om dat spul te vreten? Persoonlijke verantwoordelijkheid moet toch ergens voor tellen? Maar Spurlock toont aan dat het allemaal zo simpel niet ligt - hij bezoekt een aantal scholen om te controleren wat er wordt geserveerd in de cafetaria: frieten, frisdrank met industriële hoeveelheden suiker en verder diepvriesvoer zonder ook maar de minste voedingswaarde. Wanneer hij aan één van de leerlingen vraagt of die portie friet alles is dat ze gaat eten die middag, antwoordt ze nee. Ook nog ketchup.

Zonder dat er enige reële inspanning wordt gedaan op de scholen om gezond voedsel te promoten, blijft er de situatie thuis: er wordt steeds minder thuis gekookt in de VS en wanneer ze uit gaan eten, waar gaan ze dan naartoe? Wel, in Manhattan alleen zijn er al 83 McDonald's, om nog maar te zwijgen van al die andere fast food-ketens. Junk food is zo massaal verkrijgbaar, dat het in veel gevallen simpelweg gegeten wordt omdat het het makkelijkste verkrijgbaar is. Je wilt toch geen vijf straten verder moeten lopen om dan méér te betalen om iets gezonds te eten, dat dan gewoonlijk nog niet eens zo lekker smaakt?

En dan is er ook nog eens de reclame. Er worden statistieken gegeven van verschillende fast foodketens en snoepfabrikanten - elk van hen spendeert jaarlijks minstens een miljard dollar aan reclame. Alle bedrijven die groenten en fruit verhandelen samen komen nog niet eens aan twee miljoen. Spurlock toont aan een stel kinderen van zes à zeven jaar een tekening van George Washington - een paar van hen herkennen hem. Geen enkele onder hen herkent een tekening van Jezus Christus, hoewel er ééntje een goeie gok doet: 'George Bush, misschien?' Maar toon hen een tekening van Ronald McDonald en bingo: niet ééntje die ook maar even twijfelt.

Het plaatje dat Spurlock hier tekent is meer dan duidelijk: fast food is big business. Ze gooien er immens veel geld tegenaan om zichzelf het imago van kindvriendelijk restaurant voor de hele familie aan te meten, waar je een goed uitgebalanceerde maaltijd kunt eten, en ondertussen geven ze je het soort van troep waar je op termijn steendood van kunt neervallen. Wanneer je op tv niets anders ziet dan publiciteit voor dat soort plekken, wanneer ze op de hoek van elke straat aanwezig zijn, wanneer je vanaf je schooltijd al dat soort voedsel door je strot geramd krijgt én wanneer dan ook nog eens blijkt dat McDonald's' producten een verslavende werking hebben - waar sta je dan nog met je vrije keuze? Is het dan niet fair om aan te nemen dat die grote bedrijven hun verantwoordelijkheid moeten opnemen?

Spurlock volgt min of meer in de voetstappen van Michael Moore, in die zin dat hij een persoonlijke, satirische twist aan zijn film geeft: hij stelt zichzelf en de stunt die hij uithaalt centraal, levert continu een sarcastisch commentaar over de beelden die we krijgen én gebruikt hier en daar een goed gekozen stukje muziek - zeer notenswaardig 'Fat Bottomed Girls' van Queen. Maar waar hij afwijkt van Moore's methodes, is in de manier waarop hij geen rechtstreekse confrontatie opzoekt. Moore had waarschijnlijk de grote baas van McDonald's opgezocht en hém verplicht om een maand lang alleen z'n eigen spul te vreten. Wat ook wel leuke cinema had opgeleverd, veronderstel ik. Spurlock blijft echter rechtlijniger met z'n film: hij viseert niemand persoonlijk, maar keert zich tegen een industrie als geheel. Dat zorgt ervoor dat zijn film minder spectaculair of memorabel is als pakweg 'Fahrenheit 9/11', maar wél eerlijker, genuanceerder.

Ook hier in Europa wordt het probleem van zwaarlijvigheid steeds groter want dammit, een goeie hamburger kan toch zó lekker zijn. Uiteindelijk denk ik dat het toch een kwestie van zelfbeheersing zal zijn - er bewust voor kiezen om die McDonald's niét binnen te stappen. Na het zien van 'Super Size Me' zal dat alvast weer iets makkelijker zijn.

http://www.supersizeme.com/
E-mailadres Afdrukken
 
Super Size Me
USA / 2004
Regie: Morgan Spurlock
Scenario: Morgan Spurlock
Duur: 98 min.


Advertentie
Banner
Advertentie

TEST