Banner

Fahrenheit 9/11

10.0
Dennis Van Dessel - 06 juli 2004




De jury van het filmfestival van Cannes creëerde dit jaar een onverwacht precedent toen ze voor het eerst in de geschiedenis van het evenement, besloot om achteraf een verantwoording te geven voor hun keuze voor de Gouden Palm. De film, zoals u weet, was Michael Moore's nieuwe documentaire 'Fahrenheit 9/11' en de jury, onder voorzitterschap van Quentin Tarantino, probeerde iedereen duidelijk te maken dat hun beslissing niet politiek gemotiveerd was. Bullshit - niemand kan een oordeel over deze film vellen zonder politieke kleur te bekennen. Nauwelijks twee jaar na 'Bowling For Columbine' keert Moore terug met zijn meest controversiële film tot op heden, een genadeloze aanklacht tegen het presidentschap van George W. Bush en de oorlog in Irak.

Een vroege scène in 'Fahrenheit 9/11' is meteen heel krachtig: na de verkiezing van Bush, onstaat er een discussie in het Congres van de VS, waar de nieuwe president bevestigd moet worden. Het eigenlijke debat kan pas op gang komen eens 10 volksvertegenwoordigers die aanvragen, gesteund door elk één senator. We krijgen tien vertegenwoordigers te zien, maar niet één senator wil hen steunen. Al die volksvertegenwoordigers zijn zwart - behalve ééntje, een vrouw van Aziatische origine. Is dat toeval? In Florida werd kort voor de verkiezingen een wet uitgevaardigd dat mensen met een strafblad niet mochten stemmen. In de praktijk betekende dat 31 procent van alle zwarte mannen. Door een fout in de computer (of zou het misschien toch fraude zijn?) werden ook de namen verwijderd van duizenden zwarten die nooit een misdaad gepleegd hadden. Wat Moore suggereert, voor wie het niet begrepen mocht hebben, is dat Bush, geholpen door zijn neef Jeb, gourverneur van Florida, het zo regelde dat een bevolkingsgroep die traditioneel niet republikeins stemde, hun stem ontzegd werd. Michael Moore maakt dat punt snel en helder duidelijk, door een intelligente montage van archiefbeelden die hét stilistische kenmerk van de film zal worden.

Van daaruit wordt het alleen maar erger: Moore levert bewijzen dat de familie Bush al jaar en dag zaken doet met de familie Bin Laden - vlak na de aanslagen, terwijl het luchtverkeer in het hele land werd platgelegd, kreeg de familie van de waarschijnlijke dader, Osama Bin Laden, de gelegenheid om op een vliegtuig te stappen en het land te verlaten. Vlak na de zogenaamde "bevrijding" van Afghanistan, werd er een plan goedgekeurd om een pijplijn voor olie door het land te trekken - en aan het uiteinde van die pijplijn zat een energiebedrijf dat rechtstreeks verbonden was met het Witte Huis. Een FBI-medewerker komt ons vertellen: 'Na de aanslagen zei Bush tegen me: "Ik wil Irak binnenvallen. Doe wat er nodig is, maar zorg dat ik Irak binnen kan vallen."' Massavernietigingswapens? Mja, klinkt als een goed excuus, vindt u ook niet?

En zo gaat dat maar voort - Moore vindt beelden van Amerikaanse mariniers, veelal kinderen die nauwelijks oud genoeg zijn om zich te scheren, die erover praten hoe ze zelf gemoord hebben en hun eigen vrienden hebben zien sterven. Eén van hen zegt: "Het is onmogelijk om iemand te doden zonder een deel van jezelf te vermoorden." Waarom zien we die beelden niet op tv? Michael Moore neemt alles wat we dagelijks op tv zien over het conflict in Irak en het omstreden presidentschap van Bush, en biedt er ons zijn eigen, vaak sarcastisch-komische visie op.

De voornaamste kritiek die steeds opnieuw wordt aangebracht tegenover Moore, is dat hij niet objectief is in z'n verslaggeving - hij bepaalt op voorhand wat het punt zal zijn dat hij wil bewijzen en hij gaat erop af, zonder ruimte te laten voor een afwijkende mening. 'Fahrenheit 9/11' zal er niets aan doen om die mensen op andere gedachten te brengen. Deze film is bevooroordeeld, hij is subjectief en schaamteloos manipulatief. Maar in tegenstelling tot 'Bowling For Columbine', had ik daar ditmaal weinig of geen moeite mee. We wisten wat het zou worden, Moore verstopt zich ditmaal niet achter een voorgewende objectiviteit. Deze film is zijn politieke polemiek, het is zijn filmisch essay over de voorbije vier jaar in de Amerikaanse geschiedenis zoals hij die ziet. Hij persoonlijk, en niemand anders. En dat màg - de filmmaker is volslagen eerlijk in z'n intenties, en hij heeft het volste recht om z'n persoonlijke politieke mening in de vorm van een film te gieten. Net zoals een regisseur genaamd Michael Wilson het volste recht heeft om op ditzelfde moment een documentaire te monteren getiteld: 'Michael Moore Hates America'.

'Fahrenheit 9/11' is wellicht één van de meest briljante staaltjes propaganda ooit gemaakt - en het is propaganda, maar dan met een politieke boodschap die deugt.. Michael Moore is een meester in het manipuleren van z'n medium - hij gebruikt archiefbeelden, persoonlijke interviews en montages met foto's om z'n standpunt duidelijk te maken en hij doet dat zo goed, dat de hele film, meer dan twee uur lang, een koortsachtige energie krijgt. Moore bombardeert je met feiten en levert zo'n droge, vaak cynische commentaar, dat de film voorbij lijkt te vliegen. Het is opvallend hoe afwezig Moore zelf is - in 'Bowling' kwam hij zelf continu in beeld, hij was het hoofdpersonage in z'n eigen prent. Hier zien we hem af en toe voor een staaltje typisch Moore-stuntwerk, zoals een sequens waarin hij Amerikaanse politici gaat vragen of ze misschien hun eigen zoon naar Irak willen sturen. Maar voor het overige levert hij enkel de voice-over commentaar en laat hij de rest van de film voor zichzelf spreken.

'Fahrenheit 9/11' bevat een ontelbaar aantal onvergetelijke momenten: een moeder spreekt vol lof en trots over de manier waarop haar kinderen hun land verdedigen. Elke dag hangt ze haar vlag aan de muur. Ze snapt niet waarom mensen zouden protesteren tegen de oorlog - tot haar eigen zoon sneuvelt. Huilend, onzeker, een compleet wrak, is deze dame plots van niets nog zeker. Tegenover dat alles staat een onuitwisbaar beeld van George W. Bush, die z'n eigen volk bang probeert te maken met het idee dat: 'Terrorists could be everywhere, we don't know when or where they're gonna strike, so be vigilant.' Waarna het shot wijder wordt en we merken dat Bush op een golfbaan staat. 'Now watch this tee,' zegt hij, en nog steeds in datzelfde shot slaat hij vrolijk een balletje de baan op.

Michael Moore heeft hier een briljante film samengesteld. Manipulatief, subjectief, oneerlijk tegenover de tegenpartij enzovoort, dat is allemaal waar. Maar de manier waarop Moore z'n publiek bij de kraag grijpt en hen met de neus op de feiten (op zijn versie van de feiten) drukt, is ongeëvenaard. Alleen een zeer knap filmmaker zou deze documentaire hebben kunnen samenstellen - het optimale gebruik van het beschikbare beeldmateriaal en muziek (de soundtrack is echt geweldig) getuigt van een zeer fundamenteel begrip van wat een goeie film nodig heeft om mensen te beïnvloeden, om ze met een bepaald idee, met een bepaalde emotie naar huis te sturen. Wie, zoals ik, niet bepaald een fan van Bush is, zal hier meer dan genoeg vinden om met een gepast gevoel van vergevorderde pissigheid buiten te stappen. Waar haalt die vent eigenlijk de gore gotspe vandaan om zijn eigen land en de hele wereld zo in de miserie te storten? Alle anderen moeten ook gaan kijken. Wie weet, misschien verandert u wel van mening.

http://www.fahrenheit911.com/
E-mailadres Afdrukken
 
Fahrenheit 9/11
USA / 2004
Regie: Michael Moore
Scenario: Michael Moore
Met: Michael Moore; George W. Bush; Dick Cheney; Colin Powell
Duur: 125 min.



Advertentie
Banner
Advertentie

TEST