Banner

Touching The Void

8.0
Dennis Van Dessel - 15 juni 2004




Een eigenaardig detail is dat voor de avant-première van 'Touching The Void' die ik bezocht, een groot deel van de tickets waren weggegeven door een sportclub die zich specialiseert in bergbeklimmen, blijkbaar met de bedoeling extra leden te werven. Wat de mensen van die club zich in het hoofd hadden gehaald, weet ik niet, maar ik betwijfel of ze er erg veel succes mee zullen hebben. Als er nu één film is waardoor je gegarandeerd voor de rest van je leven geen berg meer van dichtbij wilt zien, dan is het wel dit docudrama van Kevin Macdonald over een huiveringwekkende expeditie in de Peruviaanse Andes.

De Siula Grande is een 6.400 meter hoge berg in dat deel van de wereld die tot in 1985 nog nooit langs de westerkant beklommen was. Joe Simpson en Simon Yates, twee overmoedige, ietwat arrogante twintigers die zich aangetrokken voelden door de uitdaging en het avontuur, besloten toch een poging te wagen. De weg naar boven verliep relatief vlot - op de derde dag stonden ze op de top en niets leek een vlotte afdaling terug naar hun basiskamp te verijdelen. Tot op dag vier Joe Simpson een val maakt en z'n been breekt. De afdaling verliep sowieso al moeilijker dan verwacht, met hevige sneeuwval die ervoor zorgde dat ze van hun koers waren afgeweken, maar nu wordt het vrijwel onmogelijk. De mannen hebben geen gas meer om sneeuw te kunnen smelten, zodat ze al snel hevige uitdrogingsverschijnselen beginnen te vertonen en de bodem is nog lang niet in zicht.

Toch blijven ze voortgaan - Simon laat Joe aan een touw telkens een kleine honderd meter naar beneden glijden. Joe zet zich vast in de sneeuw, zodat Simon zelf naar hem toe kan komen. Het touw wordt opnieuw vastgemaakt, en het hele procédé begint opnieuw. Zo gaat dat voort, langzaam maar zeker, tot Joe een tweede keer valt - een val van pakweg 45 meter, deze keer, in een kloof waar hij niet uitraakt.

Simon gaat ervan uit dat zijn maat dood is en begint alleen aan de verdere terugweg. Joe, ondertussen, moet proberen een uitweg te vinden - zonder water, zonder verwarming, met een gebroken been.

Als dit fictie was, dan zouden we wellicht nooit geloven dat iemand daar levend uit kan komen, maar tóch is het hem gelukt - we zien en horen de echte Joe Simpson en Simon Yates commentaar geven op hun lijdensweg, terwijl een uitgebreide reconstructie van de gebeurtenissen ons doen inzien en voelen wat het was om daar op die berg te zitten. De realiteit vreemder dan fictie? Reken maar van yes - en de grote kracht van 'Touching The Void' is de manier waarop de film die waanzinnige situaties reëel weet te maken voor het publiek.

Kevin Macdonalds reconstructie is een staaltje fantastische filmmakerij - de locaties zijn - vanzelfsprekend - adembenemend, en Macdonald laat z'n camera uitgebreid door het landschap glijden. Helikoptershots, scènes waarin de camera aan de acteurs zelf bevestigd zijn, van die typische Hitchcockshots, waarin de achtergrond dichterbij lijkt te komen terwijl er wordt uitgezoomd van de persoon in de voorgrond... Macdonald wil hier niet zomaar een droge documentaire draaien, hij wil een film afleveren die zich, wat visueel spektakel betreft, kan meten met het beste dat er uit Amerika komt. En het lukt hem, er waren zelfs een aantal scènes waarin ik me niet eens kon inbeelden wààr ze in godsnaam die camera hadden neergezet, hoe ze dit gefilmd hadden. CGI? Miniaturen, misschien, weet ik veel?

Het punt is echter dat die visuele pracht en praal niet enkel zichzelf dient - dit is geen film over knappe camerastandpunten, maar wel over een strijd voor overleving, de mens versus de natuur. Geen nieuwe thema's, inderdaad, maar ze kunnen wel nog steeds een boeiende film opleveren indien ze maar goed worden aangepakt. Het fantastische camerawerk dient maar één nut: het verhaal vertellen van de fysieke, en uiteindelijk ook mentale, ondergang van een mens. We zién die Joe Simpson letterlijk voor onze ogen uit elkaar vallen - hij wordt zienderogen magerder, zijn huid schilfert van z'n gezicht in weerzinwekkende rode vellen, hij ademt moeilijk en steeds sleept hij dat been achter zich aan als een dood gewicht, een onwennig stuk hout. Uiteindelijk geraakt hij tot beneden het punt waar er nog sneeuw ligt en moet hij verder over stenen - nu kan hij niet meer kruipen, hij moet proberen om het met z'n goede been te redden. Bij elke stap die hij zet, valt hij om, en telkens zien we hem neerkomen op z'n gebroken been. Een ijselijke gil ontsnapt hem en als we goed luisteren, kunnen we zelfs z'n botten horen kraken. Aan het einde van de rit is hij nauwelijks nog een mens - hij pist waar hij ligt, stamelt onsamenhangende woorden voor zichzelf uit. Uiteindelijk krijgt hij - ramp boven ramp - ook nog eens een liedje van Boney M in z'n kop. "Ik dacht bij mezelf: 'Ik ga hier sterven met bloody Boney M!'", vertelt Simpson.

Dat Macdonald zoveel suspense weet te halen uit een verhaal waarvan de afloop al op voorhand bekend is, heeft veel te doen met de hyperrealistische manier waarop hij het in beeld brengt - het moet boeiend zijn om te zien wat deze man zou aanvangen met een fictiefilm. De "talking heads"-momenten tussendoor, waarin we de alpinisten aan het woord zien, kunnen aanvankelijk enigszins storend overkomen - waarom moeten we ze in beeld krijgen, kunnen ze niet gewoon beperkt worden tot de voice-over? Maar naarmate het verhaal zich in steeds extremer gebieden begeeft, wordt het wel degelijk een voordeel dat we hen af en toe te zien krijgen - Simpson vertelt over de manier waarop hij z'n eigen dood onder ogen kwam: 'Ik ben katholiek opgevoed, en ik had me soms afgevraagd of ik in geval van nood, als ik wist dat ik ging sterven, toch nog terug zou kunnen gaan bidden. Maar dat is nooit bij me opgekomen. Ik wist op dat moment dat als ik stierf, er niks zou zijn. Alleen de leegte.' Eigenlijk is dat een heel intieme bekentenis - wat dénkt iemand op een moment dat hij ervan overtuigd is dat hij over een paar uur niet meer zal leven? En terwijl Simpson ons dat vertelt, kunnen we hem in z'n ogen zien. Het is bijna twintig jaar geleden, maar zoiets vergeet je niet.

'Touching The Void' is één van de beste films van het moment, een meeslepende, visueel overweldigende documentaire over iemand die alleen nog leeft omdat... Uhm... ik veronderstel omdat hij het simpelweg vertikte van te sterven.

E-mailadres Afdrukken
 
Touching The Void
UK / 2003
Regie: Kevin Macdonald
Met: Nicholas Aaron; Brendan Mackey; Joe Simpson; Simon Yates; Richard Hawking
Duur: 106 min.


Advertentie
Banner
Advertentie

TEST