Banner

Verder Dan De Maan

2.0
Dennis Van Dessel - 01 november 2003




Net nu Tom Barman met 'Any Way The Wind Blows' en Erik Van Looy met 'De Zaak Alzheimer' bewezen hadden dat Vlaamse films best wat schwung mogen bevatten, dat er wat leven in mag zitten en dat traditionele thema's er zijn om verworpen te worden ten voordele van nieuwe waarden en ideeën, net nu krijgen we de nieuwste van Stijn Coninx in de zalen. 'Verder Dan De Maan' wordt de officiële Belgische inzending voor de Oscars, hoewel een mens zich kan afvragen waarom. Op enkele bijrolacteurs en de regisseur na, wordt de hele film bevolkt door Nederlanders, en nog apart daarvan gezien is dit precies het soort van oubollige, stoffige cinema waarmee geen enkel land met een beetje gezond verstand het buitenland zou proberen te veroveren.

Huub Stapel (u misschien nog bekend als Johnny uit 'Flodder') en Johanna Ter Steege, ooit nog op magistrale manier spoorloos in... euhm... 'Spoorloos', spelen Mees en Ita Werner, een echtpaar dat in 1969 op het Nederlandse platteland varkens kweekt. Door de ogen van hun oudste dochtertje Caro, die op het punt staat haar communie te doen, zien we hoe het gezinsleven van de Werners in elkaar zit. Vader is een dronkaard, die keer op keer belooft zijn leven te beteren, maar kort daarop teruggevonden kan worden tussen zijn varkens met een fles jenever in z'n hand. Moeder moet lijdzaam toezien en probeert de kinderen niet de dupe van de situatie te laten worden, en terwijl de vier overige kinderen door Coninx gereduceerd worden tot continu jennende en joelende achtergrondfiguren, probeert Caro haar angst te overwinnen om te leren zwemmen.

Gedurende de laatste jaren zijn er verschillende pogingen geweest om de Belgische filmproductie uit te tillen boven het cliché van de boerendrama's of anderzijds het loodzwaar sociaal pamflet. Met een aantal degelijke producties (denk ook aan het bevreemdende, maar ontegensprekelijk vernieuwende 'The Emperor's Wife'), waren er duidelijke tekenen dat we klaar waren voor iets anders dan de opgewarmde kost van vroeger, dat we de 21ste eeuw gingen binnenstappen. Maar in het universum van Stijn Coninx is daar schijnbaar geen ruimte voor - 'Verder Dan Maan' suggereert zelfs dat hij er nog steeds niet erg tevreden mee is dat hij de 20ste eeuw moet omarmen. Eigenlijk hadden we al kunnen weten dat het slecht zou aflopen, zodra Johanna Ter Steege in de eerste scène geïntroduceerd werd met haar arm tot aan de ellenboog in de tochus van een zeug.

Nochtans zitten er aan het begin van de film een paar scènes die goed geobserveerd zijn. Stapel kondigt zijn kinderen haast ruftend van genoegen aan dat hij frieten gaat halen (excuseer, "patat", het is tenslotte een Vlaamse film), en vertrekt samen met Caro, om uiteraard meteen een café in te duiken. Veel later komt hij dronken thuis, mét koude frieten, en verplicht hij zijn slapende kinderen om toch maar per sé op te staan en naar beneden te komen om ze op te vreten. Dat is iets dat een alcoholist echt zou doen, kan ik me voorstellen, het is het typische beeld van de mislukte huisvader die toch zo graag een perfecte vader en echtgenoot zou willen zijn.

Voor het overige dompelt Coninx ons helaas onder in het soort van heikneuterigheid waarvan we allemaal al lang geleden gehoopt hadden dat we er definitief van verlost waren. Pastoors die als sociaal werkers optreden en onder het genot van een "witteke" proberen het drankprobleem van hun parochianen op te lossen (tja...), het gebruik van het varken als symbool voor het geloof van een kind in haar vader, een lang uitgerokken communiefeest waarop de feesthoedjes en toeters rijkelijk de ronde doen, enzovoort. U kunt het zo banaal en voorspelbaar niet bedenken, of het zit er wel in. Natuurlijk moet goeie cinema niet meteen grensverleggend of hyperkinetisch zijn om waarde te hebben - vaak kan er met heel eenvoudige, sobere middelen heel veel effect bereikt worden - maar ook inhoudelijk krijgen we weinig meer dan voor de hand liggende thema's zoals alcoholisme, ouders en hun kinderen, het vasthouden aan ouderwetse waarden en religie ondanks de vooruitgang van de wetenschap, en wat dies meer zij. Dat deuntje hébben we al wel eens gehoord.

Johanna Ter Steege doet wat ze kan met haar rol, en Neeltje de Vree weet zowaar een beetje naturel in een zeer onnatuurlijke rol te leggen als Caro - nergens gedraagt ze zich als een kind van negen, ze is simpelweg een kleine volwassene. Tegenover hen staat echter Huub Stapel die hier een genante parodie van een zatlap neerzet. Hij strompelt over de sets, trekt grimassen en lalt zijn teksten alsof hij de dronkaard speelt in een boulevardklucht. Stapel is hier trouwens de mieterigste alcoholist die het scherm ooit gezien heeft - we zien hem een lek jenever uitdrinken, en à la minute is hij stiepelzat, tot op het punt dat hij zijn vrouw in het openbaar vernedert en mensen van z'n boerderij afjaagt - "Van m'n éééref!", inderdaad.

De film eindigt met een bespottelijke plotwending die vermijdt dat Coninx een aantal dramatische lijnen in z'n film moet afwerken, én met, als uitsmijter, een kanjer van een historische fout. De familie Werner kijkt naar de maanlanding, naar Neil Armstrong die z'n beroemde woorden uitspreekt terwijl hij van het laddertje op het maanoppervlak stapt, en ze doen dat allemaal tesamen, overdag. Gezellig. Alleen jammer dat die maanwandeling in werkelijkheid begon om 4 uur 56 's ochtends, onze tijd. In een andere film zou dat me waarschijnlijk niet kunnen schelen, in 'Verder Dan De Maan' is het gewoon nog eens één extra reden om me te ergeren.

"God stelt ons op de proef," verzekert Huub Stapel ons tot vervelens toe over de loop van deze schier eindeloze prent. En hij heeft gelijk. Met films als 'Verder Dan De Maan', bijvoorbeeld.

http://www.verderdandemaan.nl/

E-mailadres Afdrukken
 
Verder Dan De Maan
NL-B / 2003
Regie: Stijn Coninx
Scenario: Jacqueline Epskamp
Met: Johanna Ter Steege; Huub Stapel; Neeltje de Vree; Anneke Blok; Dirk Roofthooft; Jappe Claes; Wim Opbrouck
Duur: 109 min.


Advertentie
Banner
Advertentie

TEST