Banner

Insomnia

8.0
Dennis Van Dessel - 23 september 2003


Ik kan er gewoonlijk wel waardering voor opbrengen als acteurs hun imago even helemaal omgooien om iets totaal anders te gaan doen. Brad Pitt die in '12 Monkeys'' een psychiatrische patiënt gaat spelen, slechts weken nadat hij tot sexiest man alive werd verkozen, bijvoorbeeld. Leuk. Robin Williams, overlevende van talloze al dan niet geslaagde komedies en melige papfilms (nog 'What Dreams May Come', iemand?), doet ongeveer hetzelfde in 'Insomnia', de derde film van Christopher Nolan, de regisseur van 'Memento'.

'Insomnia' noemt zichzelf een thriller, maar dat is meer dan wat ook een kwestie van de film een benaming te kunnen geven. De meest interessante actie in de film speelt zich inwendig af, tussen de oren van de hoofdpersonages. Zoals het hoort in een goeie thriller, trouwens.

Al Pacino speelt een uitgebluste politie-inspecteur, die samen met zijn partner onder onderzoek ligt bij Internal Affairs, de interne onderzoeksdienst van de Amerikaanse politiemacht. Gezien dat onderzoek is men hem in Los Angeles even liever kwijt dan rijk, en Pacino wordt dan ook naar een godvergeten dorpje in Alaska gestuurd om de plaatselijke politie, vooral vertegenwoordigd door een onervaren maar enthousiaste agente gespeeld door Hillary Swank, te helpen bij het oplossen van de moord op een een tienermeisje.

Dat klinkt als de aanzet van een klassieke politiefilm, maar zo eenvoudig ligt het niet. We ontmoeten Pacino als een enigszins verveelde professional, alle passie voor z'n job en bij uitbreiding z'n leven al lang vergeten. Het kille landschap waarin hij terecht komt is niets vergeleken met de koelte in zijn hart. Swank, de agente, bewondert Pacino als een soortement mentor, wijs in de zaken van het leven en intelligent in zijn aanpak van het onderzoek, maar als publiek weten we beter; deze man staat op de rand van een afgrond, en het element dat hem over het randje duwt, is het licht.

In Alaska gaat tijdens de zomer de zon nooit onder, en Pacino kan de slaap niet vatten, hoe hij ook probeert zijn kamer te verduisteren. Er is geen enkele manier waarop Pacino zichzelf kan verbergen in het duister, hij moet en hij zal zichzelf onder ogen komen en dat wil hij niet. Zoals hij het zelf zegt: "Goeie flikken lijden aan slapeloosheid omdat hun zaak hen wakker houdt, slechte flikken omdat hun geweten het niet toelaat." Welke soort is Pacino?

Teveel van de plot verraden zou doodzonde zijn. Het is algemeen geweten dat Robin Williams de moordenaar is, maar gezien de structuur van de film is daarmee niet eens veel gezegd. Nolans vorige film hing grotendeels af van een gimmick, het geheugenverlies van z'n hoofdpersonage, en vulde dat aan met het originele idee het verhaal van achter naar voor te vertellen. Dat werkte best voor'Memento', maar ik heb zo'n idee dat 'Insomnia' beter tegen herhaalde visies zal kunnen - ook deze thriller valt van de ene verrassing in de andere, maar alle plotwendingen blijven logisch gefundeerd in de karakters van de personages en begeven zich nooit buiten het rijk van het mogelijke. In tegenstelling tot 'Memento', zou ik u elke afzonderlijke wending kunnen verklappen zonder de clou van de film weg te geven. Het is pas wanneer alle domino's op een rij worden gezet, dat ze gaan omvallen om een glorieus beeld van ingenieuze plotting te onthullen. 'Memento' ging over verrassing in de plot, 'Insomnia' gaat over verrassing in de personages, en deze film is ook veel rijker waar het de thematiek betreft.

Sfeersetting is erg belangrijk hier, en de locatie speelt de ware hoofdrol: het ijslandschap, de constante motregen en vooral het eeuwige licht zorgen voor een gevoel van ontheemdheid en vervreemding die de film mee vormen.

Al Pacino houdt zich verrassend in, deze keer. Naarmate zijn slapeloosheid steeds extremer vormen aanneemt, zien we hoe zijn toch al verweerde gezicht verder wegzakt in radeloosheid. Hij verliest zijn slaap en, samen daarmee, zijn ziel. De emotionele en morele boog die de acteur hier spant is indrukwekkend. Ook Robin Williams doet hier iets dat we niet van hem gewend zijn: hij acteert. Doorgaans, in zowel zijn komische als serieuze rollen, voert hij enkel variaties op zijn eigen persona op. Zit er een fundamenteel verschil tussen 'Mrs. Doubtfire', 'Dr. Flubber' en 'Patch Adams'? Nee toch? Elke keer zie je niet het personage, maar Robin Williams die op een bepaalde manier zichzelf speelt. Het is van 'Dead Poets Society' en 'The Fisher King' geleden dat ik hem nog eens echt uit zichzelf heb zien treden om iemand anders te worden, maar hier doet hij het. De normaliteit die hij uitstraalt, zijn doorsnee uiterlijk, zijn zachte stem en zijn schijnbare redelijkheid in alles wat hij zegt en doet, maken zijn personage eens zo weerzinwekkend.

Daarnaast staat dan Hillary Swank die ook erg haar best doet, maar gewoon een veel minder opvallende rol heeft. Deze film zal haar nu niet meteen een tweede oscar opleveren (eerste voor 'Boys Don't Cry'), maar goed, ze is een degelijke aanwezigheid en een andere actrice had het waarschijnlijk niet beter gekund.

'Insomnia' is een remake van een Noorse thriller met dezelfde titel, die ik niet gezien heb. Als op zichzelf staande film moet ik hoe dan ook zeggen dat dit een zeer goede stijloefening is, die me nu niet direct de behoefte gaf het origineel op te snorren. En dat is een goed teken, aangezien deze ervaring dus meer dan genoeg was op zichzelf.

Blijven over: een aantal actiescènes die niet echt thuis lijken te horen in de rest van de film. Een achtervolging over voorbijdrijvende boomstammen in een rivier kan nog net (hoewel), maar het einde is er duidelijk over. Vergeleken met de suspense die wordt opgebouwd in de dialoogscènes tussen Pacino en Williams, vraag je je af waar dit soort van crowdpleaser als einde voor nodig was. In de eerste plaats blijft dit een verhandeling over moreel verval, schuld en boete. Een shoot-out heeft daar bitter weinig mee te maken. Heb ik nu het einde verraden? Welnee, ga maar kijken en u zult het wel begrijpen.

'Insomnia' is sfeervol, solide entertainment, deprimerend als de pest, maar zeer goed gedaan. Meer van dat.

E-mailadres Afdrukken
 
Insomnia
USA / 2002
Regie: Christopher Nolan
Scenario: Hillary Seitz
Met: Al Pacino; Robin Williams; Hillary Swank; Maura Tierny; Martin Donovan
Duur: 118 min.


Advertentie
Banner
Advertentie

TEST