Banner

The Sixth Sense

7.0
Dennis Van Dessel - 22 september 2003


103 min. / USA

Weinig mensen schijnen het te beseffen, maar M. Night Shyamalan had al twee films gemaakt voor hij zijn internationale doorbraak beleefde met deze 'The Sixth Sense'. Die twee eerdere films zijn - naar ik hoor terecht - in de vergetelheid terecht gekomen, maar deze derde poging was duidelijk een voltreffer. Gemaakt voor een klein budget, was dit een thriller die niets meehad om een hit te worden: het tempo ligt laag, de cameravoering is sober, er zitten nauwelijks speciale effecten in, én Shyamalan durfde het zelfs aan om een grote actiester in de hoofdrol te stoppen, om hem vervolgens een hele film lang onderkoeld te laten acteren, alsof hij net een handvol downers heeft geslikt. Maar de formule werkte. De mensen gingen kijken en bleven komen. 'The Sixth Sense' werd de verrassingshit van '99, en terecht: sfeer, intelligentie en stijl nemen het hier over van het overspannen geschreeuw en de overmatige speciale effecten van andere films van datzelfde jaar - nog 'The Haunting', anyone?

Voor wie het nog niet mocht weten: Bruce Willis speelt dokter Malcolm Crowe, een kinderpsychiater die door één van zijn ex-patiënten wordt neergeschoten. Een jaar later ontmoet hij Cole Sear, gespeeld door revelatie Haley Joel Osment, een elfjarig jongetje dat dezelfde symptomen manifesteert als Crowes aanvaller van een jaar terug. Ook Cole is teruggetrokken, eenzaam, en soms zelfs agressief. Hij komt uit een gebroken gezin; woont alleen met zijn moeder (Toni Collette), die het moeilijk heeft om financieel en emotioneel het hoofd boven water te houden. Crowe doet zijn best om Cole uit zijn isolatie te halen, maar hij vreest dat diens problemen veel dieper geworteld zitten wanneer Cole hem zijn geheim vertelt: hij kan dode mensen zien.

'The Sixth Sense' is een film met een geheim, zoals u allemaal ongetwijfeld weet. Een verrassing die je visie op de hele film ondersteboven gooit en ervoor zorgt dat je onmiddellijk weer opnieuw wilt gaan kijken, om te zien of het allemaal wel klopt. Ik heb lang getwijfeld of ik het geheim niet gewoon als gekend moest beschouwen voor deze recensie, maar aangezien je maar nooit weet, heb ik besloten dat toch maar niet te doen.

De hele film lang word je als kijker voor de mogelijkheid gesteld dat Cole inderdaad aan hallucinaties lijdt, dat de dead people waarvan hij met tot aan zijn kind opgetrokken deken verslag doet, enkel in zijn hoofd bestaan. Dat zou een interessante interpretatie van de film zijn. Je krijgt in ieder geval wel continu de indruk dat er méér aan de hand is. Het kalme tempo van de film, af en toe onderbroken door een spectaculair spannende scène, en de manier waarop er geacteerd wordt, geven aan dat de film waar je naar kijkt, meer te betekenen heeft dan enkel een bovennatuurlijke thriller. Je ziet dan wel lijken rondlopen, je krijgt dan wel een soundtrack vol benauwende, spookachtige zuchten en plotse hoge noten, maar de aandacht van de regisseur is duidelijk elders.

En inderdaad, wanneer het einde dan komt, is het niet zomaar een gimmick, het is geen verrassing om de verrassing, maar een plotwending die alles wat vooraf ging in een ander daglicht plaatst, en er een nieuwe betekenis aan geeft. In plaats van een spokenthriller, zie je nu een soortement metafysisch liefdesdrama, dat ons probeert aan te geven dat de dood niet het einde hoeft te zijn, en dat we ze rustig kunnen accepteren, omdat we uiteindelijk weinig te vrezen hebben. Wat een mooie gedachte is, vindt u ook niet? En voor wie het zich nog moest afvragen: jawel, het einde klopt inderdaad, er wordt nergens in de film vals gespeeld.

Shyamalan houdt van onderkoelde films, films die er een schepje af doen, en dat is overal te merken in 'The Sixth Sense'. Zijn film is met z'n 103 minuten bijzonder compact in een tijdperk waarin films routinematig meer dan twee uur duren - Shyamalan was wel degelijk bereid om zelfs z'n favoriete scènes te knippen teneinde een optimaal effect te bereiken. Zit je bij een eerste visie jezelf nog af te vragen waar sommige scènes goed voor zijn, het einde zorgt ervoor dat alles op z'n plaats valt, en als je de tweede keer gaat kijken (wat je gegarandeerd doet), dan merk je dat werkelijk élke scène bijdraagt aan het geheel en aan de inhoud die de regisseur ons wou meedelen.

Vanuit die zelfde sobere stijl kiest Shyamalan ervoor om zijn film visueel eenvoudig te houden. Hij filmt zoveel mogelijk in één shot, indien mogelijk met een statief, zodat hij een mooi kader kan trekken rond zijn mise en scène, en wanneer dat niet mogelijk is, door met zijn steadycam de acteurs achterna te zitten in soepele, glijdende bewegingen. Alsof je achter hen aan zweeft, wat gezien het thema van de film absoluut bijdraagt aan de sfeer.

Bruce Willis acteert meer ingetogen dan we hem ooit hebben zien doen - wie hem bezig zag in '12 Monkeys' wéét dat hij echt wel wat anders kan dan enkel in brandende gebouwen gangsters neerkogelen, en hier zet hij misschien de beste rol uit zijn carrière neer. Opnieuw, een prestatie die je pas echt kan waarderen bij een tweede visie. De eerste keer denk je misschien dat zijn vertolking eentonig is - de tweede keer realiseer je je, dat het echt niet anders had gekund, en dat Willis wel degelijk perfect is.

Maar de echte ontdekking van 'The Sixth Sense', is natuurlijk Haley Joel Osment, ondertussen uitgegroeid tot het meest getalenteerde kindsterretje sinds Christina Ricci op haar eentje 'The Addams Family' een niveau hoger tilde. Hij lijkt wel Macauly Culkin, maar dan minder ergerlijk en mét talent. Hou er rekening mee dat de jongen het hier niet kan redden met een leuk gezichtje en schattige kinderfratsen, zoals the dreaded Culkin in zijn tijd. Hij moet écht kunnen acteren - hij draagt de film mee, samen met Willis. Willis, trouwens, maakt niet de fout die zoveel volwassenen maken wanneer ze met kinderen acteren, door hun eigen spelniveau te verlagen tot op kinderniveau - het is Osment die tot op het niveau van een volwassen karakteracteur moet opstijgen, en het lukt hem.

'The Sixth Sense' veranderde het leven van al wie erbij betrokken was; Shyamalan was plots een grote naam, niet enkel een lange; Bruce Willis kreeg meer respect als acteur, Toni Collette brak door in Amerika, en Haley Joel Osment ging van hier naar andere mooie dingen als 'A.I.' (En minder mooie dingen, zoals 'Pay It Forward'', maar dat vergeten we dan maar even.) En voor elke ware filmfan, veranderde 'The Sixth Sense' de manier waarop we naar thrillers kijken. Voor het eerst in jaren kregen we de kracht van suggestie nog eens te zien. En die is groot.

http://movies.go.com/movies/S/sixthsensethe_1999/index.html

E-mailadres Afdrukken
 
The Sixth Sense
Regie: M. Night Shyamalan
Scenario: M. Night Shyamalan
Met: Bruce Willis; Haley Joel Osment; Toni Collette; Olivia Williams; Donnie Wahlberg

Advertentie
Banner
Advertentie

TEST