Banner

Far From Heaven

9.0
Dennis Van Dessel - 21 september 2003


De vrouwenportretten zijn blijkbaar in, tegenwoordig. Na Stephen Daldry's mooie, maar nogal praterige drama 'The Hours', en de boeiende biopic 'Frida'', duikt regisseur Todd Haynes terug in het verleden voor 'Far From Heaven', zonder meer de vreemdste film van de drie, en daardoor ook de interessantste. Haynes (eerder verantwoordelijk voor 'Safe' en 'Velvet Goldmine', de glitterfilm met Christian Bale en Ewan McGregor), maakt hier een satire op de levensstijl en films van de jaren vijftig, maar geeft nooit een openlijke hint dat het om een satire gaat.

Julianne Moore, één van de betere actrices die Hollywood momenteel op stal heeft staan, lijkt hier wel uit te breiden op haar rol van gefrustreerde huisvrouw in 'The Hours'. Ditmaal speelt ze Cathy Whitaker, de schijnbaar perfecte echtgenote van haar schijnbaar perfecte man, Frank (Dennis Quaid). Het lijkt de Whitakers voor de wind te gaan: Frank heeft een goeie baan bij een elektronicabedrijf, het echtpaar heeft twee kinderen, ze wonen in een o zo idyllisch huisje in de voorstad en ze worden gerespecteerd door de buren. Dit is het ideale leven zoals dat tijdens de jaren vijftig werd geadverteerd in glossy magazines, in naïeve tv-programma's en kitscherige films. Waar geluk schuilt in een braaf gezinnetje en in de martini die moeder de vrouw 's avonds heeft klaargezet voor haar hardwerkende man.

Dat dit alles slechts schijn is, wordt duidelijk wanneer Cathy op een avond een tupperwaredoos met eten naar Frank wil brengen, die aan het overwerken is op kantoor. Wanneer ze zijn bureau binnenloopt, treft ze hem aan met een andere man. Vernederd en beschaamd, stemt Frank erin toe een dokter te raadplegen om van zijn "ziekte" af te komen. Hij geeft hen niet veel hoop. Zelfs intensieve psychologische behandeling en shocktherapie geeft maximaal 30 procent kans op een "geslaagde heteroseksuele reversie."

Cathy, ondertussen, vindt troost bij de zwarte tuinman, Raymond, gespeeld door Dennis Haysbert op een manier die verdacht veel doet denken aan de jonge Sidney Poitier. Niet dat ze iets verkeerd doen - ze praten, hij neemt haar mee uit eten in een zwart restaurant en op het hoogtepunt van de erotische spanning tussen beiden, gaan ze dansen.

Voor Cathy weet wat er gaande is, slaan al die zogenaamde vriendinnen van haar echter gretig aan het roddelen, en het perfecte echtpaar Withaker wordt een stel sociale bannelingen.

Een korte inhoud van de film zou kunnen doen geloven dat 'Far From Heaven' niet meer is dan enkel een karakterstudie die de bekrompen sociale omstandigheden van vijftig jaar geleden aanklaagt, maar dat is slechts de helft van het verhaal. Wat Haynes' film echt interessant maakt, is dat hij die sociale commentaar levert door de filter van de filmconventies uit die tijd.

'Far From Heaven' ziet eruit als een vergeten pareltje uit 1957. De hele film speelt zich af tegen een achtergrond van uitbundige herfstkleuren die in vol ornaat getoond worden, alsof elk blaadje afzonderlijk werd uitgekozen. De kostumering en sets, zelfs de uitbundige, groots georchestreerde muziek van ouwe rot Elmer Bernstein, zijn er allemaal op berekend om ons het gevoel te geven in een time-warp terecht te zijn gekomen. Deze film geeft z'n publiek nergens een knipoog, het is geen blik op de maatschappij van 1957 bekeken vanuit het jaar 2002, maar een schijnbaar doodernstig melodrama, gemaakt in die tijd.

Bekijk bijvoorbeeld de openingsscéne: een grootschalig kraanshot geeft ons een indruk van de wereld waarin dit verhaal zich zal afspelen, en we weten meteen dat dit weinig met de werkelijkheid te maken heeft - dit is de werkelijkheid zoals ze in de jaren vijftig voorgesteld werd in grote studiofilms. Films die het leven nog wel eens eenvoudiger wilden maken dan het werkelijk was. Haynes doet geen enkele moeite om te verbergen dat het hier om een set gaat - hoe zou je anders die belichting zo goudgeel krijgen, zo berekend ideaal? Zelfs het lettertype van de beginaftiteling doet denken aan technicolor-soap opera's uit die tijd. Dit is een wereld waarin mensen dingen zeggen als "aw, shucks", en "jiminy"!

Niet alleen visueel, maar ook technisch houdt Haynes zich keurig aan de beperkingen van de films uit de fifties - geen steadicamshots, of andere trucs die toen nog niet voorhanden waren, maar een heldere stijl van simpele set-ups. Net zoals ze dat toen zouden hebben gedaan. De regisseur is echter wel slim genoeg om enorm veel schoonheid te stoppen binnen die statische shots. Niet wat de camera doet is interessant, maar wel wat Haynes laat gebeuren voor de lens. Kijk trouwens ook eens naar de scènes waarin we Cathy in haar auto zien rijden. Die achtergronden zijn onmogelijk fake - maar dat was dan ook de bedoeling.

We krijgen dus een film die vormelijk (visueel, sets, dialogen...) gemaakt had kunnen zijn in 1957, het jaar waarin hij zich afspeelt. En dàt laat Haynes dan contrasteren met een plot die homoseksualiteit en interraciale liefde inhoudt. Waarom doet hij dat, waarom maakt hij niet gewoon een realistische film over die problemen? Wel, ten eerste omdat de meeste mensen van nu zich die tijd hoofdzakelijk herinneren uit precies dat soort van films. Drama's als 'All That Heaven Allows' van Douglas Sirk, een film waar hevig naar wordt verwezen doorheen 'Far From Heaven', zijn wel zo'n beetje ons collectieve geheugen van die tijd geworden. We denken aan de jaren vijftig, en we zien dat soort van beelden voor ons. En bovendien geeft het een extra dimensie aan het hele verhaal: Cathy en Frank leiden een leven van leugens, en proberen de hele film lang een soort van oprechtheid, van authenticiteit te bereiken. Het feit dat ze daarbij rondlopen in een volslagen artificiële omgeving, die hen continu terug in het gareel van vrolijke hypocrisie wil trekken, is daarbij een belangrijke factor.

Op die manier wordt 'Far From Heaven' meer dan enkel een verhandeling over racisme en homofobie, maar ook een genadeloze parodie op de cinema uit die tijd, die een moraal verspreidde die dat soort van hatelijke emoties toeliet. En de vraag waarmee je buiten hoort te gaan, is natuurlijk: is er in de voorbije vijftig jaar wel iets wezenlijks veranderd, of heeft de ene vorm van hypocrisie enkel de andere vervangen?

'Far From Heaven' is een film van goeie ideeën. Let er bijvoorbeeld op hoe in het begin alle vrouwen steeds in ruwweg dezelfde kleuren gekleed zijn. Ze conformeren zich perfect naar elkaar. Naarmate de film verdergaat, begint Cathy zich echter in andere kleuren uit te dossen. Ze past niet meer binnen de groep, ze is een paria geworden. Dat soort van subtiele dingetjes (en er zijn er nog heel wat meer op te sommen), zijn steeds een kenmerk van een film waar over is nagedacht - en God weet dat dat soort films steeds zeldzamer worden.

Aanvankelijk is de verleiding groot om een beetje meerderwaardig neer te kijken op de samenleving waarin Cathy en Frank vastzitten (Cathy's zoontje: "oh, jeez!", Cathy: "die taal wil ik hier niet horen!"), maar het duurt niet lang voor de personages onder je huid kruipen. Julianne Moore is verbluffend goed als Cathy (jawel, nog pakken beter dan in 'The Hours'), en Dennis Quaid is weer helemaal terug van weggeweest als Frank. De gestileerdheid van de film doet gelukkig niets af van de emotionele impact ervan. Zonder in melodramatiek te vervallen, weet Haynes een aantal oprecht ontroerende momenten in zijn film te stoppen - een prestatie om u tegen te zeggen.

Dit is een film die aanvankelijk misschien bevreemdend kan overkomen, maar laat u vooral niet afschrikken, want het is een pareltje.

http://www.farfromheavenmovie.com/

E-mailadres Afdrukken
 
Far From Heaven
USA-F / 2002
Regie: Todd Haynes
Scenario: Todd Haynes
Met: Julianne Moore; Dennis Quaid; Dennis Haysbert; Patricia Clarkson; Viola Davis; James Rebhorn; Bette Henritze
Duur: 107 min.


Advertentie
Banner
Advertentie

TEST