Banner

Pauline & Paulette

3.0
Dennis Van Dessel - 19 september 2003





78 min. / B

Lieven Debrauwer, nu (2002) 33 jaar oud, is wellicht de minst ambitieuze jonge filmmaker van Europa. Waar het meeste jong geweld alle conventies overboord wilt gooien om films te maken die óf inhoudelijk enorm veel te betekenen hebben, óf stilistisch vernieuwend zijn, óf liefst nog allebei, schijnt Debrauwer er tevreden mee te zijn bijzonder kleine, eenvoudige, intieme verhaaltjes te vertellen. Dat bleek uit zijn kortfilms, en dat blijkt opnieuw uit zijn langspeelfilm (wat heet, 78 minuten), 'Pauline en Paulette'.

Dora van der Groen, Debrauwers fetisjactrice bij uitstek, speelt Pauline, een 66-jarige met het verstand van een kind van zes. Jaar en dag wordt ze verzorgd door haar zuster Martha, maar wanneer die sterft, weten haar beide andere zussen, Paulette en Cécile, gespeeld door Ann Petersen en Rosemarie Bergmans, niet wat ze met haar moeten aanvangen. Pauline trekt tijdelijk bij hen beiden in, maar uiteindelijk ziet Paulette geen andere mogelijkheid meer dan haar achterlijke zus in een instelling op te laten nemen. Of toch niet?

Dat verhaal zal waarschijnlijk nergens als spectaculair worden omschreven - Amerikaanse voorbeelden als 'Rain Man' en 'What's Eating Gilbert Grape' leverden in essentie dezelfde plot en thematiek, zij het dan op een geheel andere manier. De problematiek van mentaal gehandicapte familieleden en wat ermee te doen biedt ongetwijfeld stof voor een indringende film, en het is in ieder geval een onderwerp dat aandacht verdient. Maar 'Pauline en Paulette' is niet die film, en Debrauwer, met zijn voorliefde voor het kinderlijk mooie, is niet de regisseur om die film te maken.

De beide hoofdactrices zijn schitterend, laten we daar wel over wezen. Dora van der Groen neemt een ongetwijfeld moeilijke rol en speelt er letterlijk mee; niets ervan lijkt ingestudeerd, alles bevat een onvoorstelbare naturel en een soortement vreugde die gehandicapten in films zelden of nooit bezitten. Ann Petersen vult prachtig aan, laat zich nergens in de schaduw zetten door de mogelijke showstelerij van van der Groen - de manier waarop ze elke regel tekst debiteert, en haar mimiek, zijn nu naturalistischer dan ooit tevoren.

Lieven Debrauwer probeert een film op te bouwen uit de kleine dingen van het leven. Hij construeert 'Pauline en Paulette' geheel vanuit de ogen van Pauline, en wat hij daarmee probeert te doen', is duidelijk: 'Forrest Gump'-gelijk worden we verondersteld iets van het eeuwige zesjarige kind in onszelf terug te vinden, en opnieuw een zekere verwondering te voelen bij de simpele aanraking van inpakpapier, of versteld te staan bij het zicht van een enorm bloementapijt. Debrauwer probeert ons de hele film lang in de leefwereld van Pauline te stoppen, een wereld waarin juist de kleine dingen enorm veel waarde hebben. Wanneer haar beide overlevende zussen over haar hoofd heen praten over praktische zaken, dwaalt de aandacht van Pauline - en van de film - af naar andere zaken, zoals haar voorliefde voor bloemen. Altijd die simpele dingen, waar "normale" mensen niet eens meer op letten.

Dat zorgt er voor dat 'Pauline en Paulette' in sé geen film over een problematiek is - "wat doen we met onze achterlijke zus" is maar een secundaire vraag. Veel belangrijker is de vraag "wat doet onze achterlijke zus met óns".

Nu zou dat best een mooie film hebben kunnen opleveren, als Debrauwer het allemaal iets beter in beeld had kunnen zetten. Overduidelijk poëtisch bedoelde beelden van van der Groen die een onwaarschijnlijk groot bloemenveld water geeft, het steeds terugkeren naar haar plakboek, dat vol met foto's van bloemen plakt - het zijn nogal voor de hand liggende symbolen. Symbolen voor mensen die in feite geen moeite willen doen om ernaar te gaan zoeken; wat voor nut hebben ze dan nog? We zien van der Groen daar met haar gietertje staan, en we weten direct: dit is een sleutelmoment, een belangrijk motief in de film. En dat is fout, zo dik mag het er gewoon niet opliggen.

Ook de cadrage van Debrauwer laat het een en ander te wensen over. De regisseur weigert schijnbaar om zijn camera te laten bewegen tenzij het echt niet anders kan, waardoor de film visueel behoorlijk voorspelbaar wordt, en zelfs een beetje saai. Ik wil maar zeggen - als jonge man moet je toch op z'n minst voldoende ambitie hebben om eens één keer een scène in beeld te zetten op een verrassende, onverwachte, originele manier? Niet Debrauwer, schijnbaar - na een tijdje kreeg ik de indruk dat de man, in zijn zoektocht naar eenvoud en soberheid, gewoon vergeten was dat film een visueel medium is en dat het, ook in een simpele, kleine film, niet verboden is om er enige schoonheid in te stoppen. In tegendeel, zelfs, juist die films hebben dat het hardste nodig.

Het scenario valt makkelijk af te kraken als "te simplistisch" of "oppervlakkig", en ook ik wilde tijdens het kijken vaak méér weten over wat die zussen nu precies dreef, maar de keuze voor Pauline als drijvend personage en de facto verteller van de film, zaagt dat soort van argumenten in feite de poten van onder z'n stoel vandaan. Als de film inderdaad overeenvoudig is, dan kunnen de schrijvers en regisseur zich altijd verdedigen door te zeggen dat dat binnen de leefwereld van Pauline ook niet meer dan logisch is. Dat is een soort van ingebouwde verdediging, waar je weinig tegenin kunt brengen. Maar niets vergoelijkt het gebruik van zulke vreselijke stereotypes in de bijrollen. Kijk maar eens naar het immer betrouwbare typetje "de kattige slagersvrouw". Of vooral de (wellicht niet toevallig) Franstalige vriend van Cécile, een kunstsnob van het zuiverste water die Pauline nog net niet op haar kont buitensmijt. Zo'n ééndimensionele schurk heb ik niet meer gezien sinds Krimson uit Suske & Wiske.

Dus néé, 'Pauline en Paulette' is niet het meesterwerk waartoe velen deze film al hebben uitgeroepen. Het is een film met mooie momenten en schitterende actrices in de hoofdrollen, maar ook met een regisseur die zich dringend een stel ballen moet aanschaffen, om de volgende keer een film met wat meer pit te draaien.


http://www.sonyclassics.com/paulineandpaulette/ (enkel Amerikaanse website beschikbaar)



E-mailadres Afdrukken
 
Pauline & Paulette
Regie: Lieven Debrauwer
Scenario: Jaak Boon; Lieven Debrauwer
Met: Dora van der Groen; Ann Petersen; Rosemarie Bergmans; Camilia Blereau; Julienne De Bruyn; Idwig Stephane

Advertentie
Banner
Advertentie

TEST