Banner

All Or Nothing

6.0
Dennis Van Dessel - 18 september 2003



125 min. / UK

Mike Leigh, de Engelse specialist in neerslachtige sociale drama's (zie bv 'Secrets And Lies'), begaf zich met zijn vorige film, 'Topsy Turvy', dan wel op heel andere grond dan gewoonlijk, door een muzikale komedie te draaien, maar met 'All Or Nothing' is hij duidelijk weer thuis. Niet voor de eerste maal laat hij zijn camera door vreugdeloze flatgebouwen vol teneergeslagen mensen glijden. De bewoners van de wereld die hij bezoekt, hebben maar net genoeg om te overleven en lang niet genoeg om zich gelukkig te voelen. Niet genoeg geld, niet genoeg liefde.

Leigh's fetisjacteur Timothy Spall speelt opnieuw de hoofdrol als Phil, een taxichauffeur die op een week niet eens genoeg verdient om de huur van zijn dispatch-radio te betalen. We zien hem met treurige hondenogen achter het stuur van zijn taxi zitten, af en toe een wijsheid declamerend waar niemand naar luistert. Wanneer hij thuiskomt, wordt het er voor hem niet veel beter op. Zijn vrouw, Penny, werkt als cassière in een supermarkt, ook niet bepaald een glamoureus bestaan, en ze is het beu om de zwakte van haar man, zijn voortdurende falen als gezinshoofd, voor lief te nemen. Hun kinderen, een jongen en een meisje, wegen allebei veel te veel, en zoeken elk hun manieren om aan de realiteit te ontsnappen. Dochter Rachel werkt als poetsvrouw in een bejaardentehuis en vlucht weg in liefdesromannetjes, zoon Rory ligt heelder dagen voor de tv, en komt enkel tot leven wanneer hij zijn moeder kan afsnauwen.

Klinkt dat al deprimerend? Wacht dan maar tot u de andere bewoners van het flatgebouw hebt ontmoet. Achter identieke deuren en ramen schuilen immers nog tientallen gelijkaardige verhalen - Leigh toont er ons paar, zoals het ongewenst zwangere meisje met het agressieve vriendje en de zelfverklaarde femme fatale van de sociale woonwijk, die een eenzame jongen zelfs zo gek krijgt dat hij aan zelfverminking gaat doen. Alcholisme, seks, huiselijk geweld, onverwachte ziektes enz... Je bent nog nooit zo blij geweest niet in een Britse sociale woning te leven.

Dit genre film overleeft uitsluitend bij gratie van wat het tenslotte te vertellen heeft. Het vaststellen van sociale kwalen is doorgaans weinig indrukwekkend. Hoeveel punten scoor je door met het gezicht van een lijkbidder te komen vertellen dat er mensen onder de feitelijke armoedegrens leven? Dat die mensen uiteindelijk zo wanhopig worden in hun uitzichtloze situatie dat ze elkaar naar de keel vliegen? Niet al te veel, denk ik, we zijn immers maar al te goed op de hoogte dat deze problemen bestaan. Waar Mike Leigh in het verleden echter altijd goede punten scoorde, was door niet bij de voorstelling van het probleem stil te blijven staan. Hij bood ook humor, ondanks de situaties, en aan het einde kregen we telkens een soortement loutering, waardoor we het gevoel meekregen dat niets hopeloos is. Kijk maar naar het einde van 'Secrets And Lies'.

In 'All Or Nothing' probeert hij min of meer hetzelfde te doen, maar ditmaal loopt alles niet zo vlot als we van hem gewend zijn. Niet alleen is de humor vrijwel volkomen afwezig, waardoor de film behoorlijk gaat slepen naar het einde toe, maar ook wordt de verandering in de personages ditmaal in werking gesteld door een ongeloofwaardige deus ex machina. Een centrale plotwending die er aan de haren is bijgesleurd om op het einde toch maar een situatie te kunnen forceren waarin de hoofdpersonen dichter naar elkaar toegroeien. Ik voelde me persoonlijk een beetje bedrogen, toen dat gebeurde. In eerdere Mike Leigh-films waren de hoopvolle eindes eerlijk verdiend, ze waren gemotiveerd vanuit de personages zelf - niet door één of andere verhaallijn die plots uit de lucht kwam vallen. Wat we hier zien, is een truc waar ze in Hollywood hun hand niet voor om zouden draaien.

Blijft het feit dat bepaalde scènes nog steeds getuigen van dezelfde kracht die we eerder zagen in pakweg 'Naked'. Phil heeft geld nodig om het taxibedrijf te betalen voor de huur van zijn radio, en gaat bij zijn beide kinderen en zijn vrouw bedelen om klein geld. Hij belooft hen het meteen terug te betalen, maar let op de manier waarop deze scène gespeeld wordt. Je ziet gewoon aan Spalls gezicht hoe vernederend hij het vindt dit te moeten vragen aan zijn eigen familie - normaal gezien zou hij de kostwinner moeten zijn, aan wie de rest van het gezin geld komt vragen. In deze éne scène weet Leigh de relaties tussen het hele gezin in twee of drie minuten vast te leggen. Hoe Phil zich voelt tegenover zijn vrouw en kinderen, én tegenover zichzelf. Hoe zij zich voelen tegenover hem.

Het helpt natuurlijk ook dat Timothy Spall weer fantastisch doorleefd staat te acteren, met de rest van de cast als een aanzienlijke steun in z'n rug. Een ander acteur had hem misschien té zielig gemaakt, een té ergerlijke zwakkeling. Zoals Spall het speelt, wordt Phil een slachtoffer die zich schijnbaar graag in de rol van slachtoffer wentelt - het is leuk om medelijden te krijgen, nog leuker om medelijden te hebben met jezelf. Maar aan het einde van de film begrijpen we maar al te goed wie hij is en wat hij voelt.

Zoals steeds, was het scenario ook nu weer het resultaat van uitgebreide improvisatiesessies met de acteurs, die vervolgens werden samengebundeld in één verhaal. Spontaniteit is altijd belangrijk in Leigh's films, en in 'All Or Nothing' vertaalt zich dat, opnieuw, in lange shots en een aantal sleutelscènes die duidelijk met twee camera's gefilmd zijn, waarna er tijdens de montage tussen de twee wordt gecut. Dat laat de acteurs toe om doorheen de hele scène een emotionele spanning op te bouwen, zonder dat ze voor elk afzonderlijk shot een klein deeltje moeten spelen. Ze kunnen het helemaal doen, van begin tot eind, zonder onderbroken te worden, en dat helpt de prestaties zichtbaar.

'All Or Nothing' is dus in alle opzichten een typische Mike Leigh-film: inhoudelijk bevindt hij zich op vertrouwd terrein, en ook vormelijk wendt hij zich tot de trucs en stijlfiguren die we van hem gewend zijn. Het resultaat is een film met schitterende acteurs en een aantal zeer sterke momenten, maar het gevoel van déjà-vu en de ongeloofwaardige plotgreep die we naar het einde toe krijgen, wegen zwaar door. Volgende keer iets anders graag, Mike.

http://www.bacfilms.com/tout/
E-mailadres Afdrukken
 
All Or Nothing
Regie: Mike Leigh
Scenario: Mike Leigh
Met: Timothy Spall; Lesley Manville; Alison Garland; James Corden; Ruth Sheen; Marion Bailey; Paul Jesson

Advertentie
Banner
Advertentie

TEST