Banner

Ali

5.0
Dennis Van Dessel - 18 september 2003



152 min. / USA

Af en toe gebeurt het dat de internationale filmkritiek een tegengestelde mentaliteit aanneemt over een film, en voor 'Ali', Michael Manns biografische film over Muhammed Ali, is dit zeker het geval. In de VS kreeg 'Ali'voornamelijk negatieve reacties, in Europa staan heel wat mensen "meesterwerk" te roepen. De waarheid ligt, wat mij betreft, ergens in het midden.

Mann heeft de wellicht niet onverstandige keuze gemaakt zich te beperken tot de dramatisering van één decennium uit het leven van de bokser: de periode 1964-1974, waarin dan ook de meeste kleurrijke gebeurtenissen van zijn leven plaatsvonden. Zijn vriendschap met de militante Islamitische rassenleider Malcolm X, zijn bekering tot de Islam en de verandering van zijn naam van Cassius Clay naar Muhammed Ali, de moord op Malcolm X, Ali's weigering om in militaire dienst te gaan, de drie jaar dat hij hierdoor niet kon boksen en zijn uiteindelijke comeback door de rumble in the jungle in Kinshasa. Dit zijn de hoogtepunten van de film, die af en toe wel een verzameling greatest hits lijkt uit de biografie van the greatest.

Michael Mann, regisseur van onder andere 'Heat' en het schitterende 'The Insider', beweert in interviews steeds opnieuw dat zijn film géén biopic is, maar net zoals praktisch al zijn films, een personenportret. Hij zal vast wel gelijk hebben. Ik had tijdens het bekijken van de film alvast de indruk dat 'Ali' heel wat probeert te zijn: een biografie (sorry, personenportret), een geschiedenisles over de periode, een politieke thriller en natuurlijk een sportfilm. Van al die genres passeren op een bepaald moment wel eigenschappen de revue, en dat resulteert in soms bruuske afwisselingen van toon, van sfeer en van tempo. De film komt vaak heel fragmentarisch over.

Dat heeft onder andere tot gevolg dat nevenpersonages komen en gaan zonder dat we ze echt leren kennen. De relatie tussen Ali en Martin Luther King wordt wel aangeraakt, maar er wordt niet echt op ingegaan. Ik had ook graag wat meer geweten over de echte gevoelens van Ali tegenover de Nation Of Islam en hun rol in de dood van Malcolm X en zijn schorsing als islamiet toen bleek dat hij financieel in het slop zat. Zelfs de twee vrouwen die Ali huwt in de periode waar de film over gaat, blijven schaduwachtige figuren, die geen emotionele connectie uitlokken.

Een ander gevolg van de fragmentarische opbouw is dat sommige fragmenten gevoelig lang uitvallen: de eerste boksmatch in de film duurt tien volle minuten, en is magistraal geregisseerd, maar na vijf minuten is de boodschap wel duidelijk. Een ander voorbeeld hiervan komt veel later in de film, wanneer Ali gaat joggen in Kinshasa, en gevolgd wordt door een meute straatkinderen. Hij blijft maar joggen, tot ver voorbij het punt waarop de scène nog nut had kunnen hebben.

Dat zijn heel wat negatieve aspecten, dat weet ik, maar er is ook goed nieuws, want ondanks dat alles is Ali een zeer bekijkbare film geworden. Voor elk segment dat te lang is uitgevallen of om een andere reden doel mist, is er ook één die recht in de roos mikt. De moord op Malcolm X, de meeste boksscènes, Ali's showmanship voor de wedstrijden en vooral de soms hilarische interviews die hij deed met Howard Cosell zijn een lust voor oog en oor, en herinneren ons eraan hoe goed Ali wel had kunnen zijn indien Mann dit een hele film lang had kunnen volhouden. Vooral de boksscènes zijn uitstekend: Mann romantiseert niet naar de triomfantelijke 'Rocky'-stijl, en kiest ook niet voor de poëzie van Scorsese's ballet-achtige gevechtscènes in 'Raging Bull'. Hij kruipt met de camera mee de ring in en recreëert de historische gevechten van Ali in een soms brutaal realistische stijl, waarin je elke slag voelt (mede met dank aan het digitale geluidssysteem van onze lokale cinema, natuurlijk). Daarom ook dat de tien minuten van het eerste gevecht te lang zijn.

Het aspect van de film waar de meeste twijfels over bestonden, was de casting van Will Smith in de titelrol: menige wenkbrauw werd gefronst toen de naam van de "fresh prince" genoemd werd voor een dergelijke serieuze, dramatische opdracht. Niet in het minst omdat Smith een magere sprinkhaan was die schijnbaar nog in geen honderd jaar tot zwaargewicht omgevormd zou kunnen worden. Maar wonder boven wonder, Smith kweekte via een rigoureus trainingssysteem 12 kilo pure spieren aan zijn lichaam, liet zijn oren iets dichter tegen zijn schedel plakken en leerde boksen als een kampioen. En het werkte. We geloven hem als hij in de ring een KO toedient en, wat wellicht nog belangrijker is, we geloven hem als hij, na de dood van Malcolm X te vernemen, zijn wagen aan de kant zet en twee tranen over zijn wangen laat lopen. Het is een klein moment dat niet onnodig wordt uitgerokken; Ali breekt niet luidkeels in wild gehuil uit en hij gaat ook de boel niet kort en klein slaan. Nee, gewoon twee tranen, meer niet. En dat is genoeg. Smith is ver gekomen sinds 'Independence Day'.

En dan is er nog Jon Voight, vrijwel onherkenbaar als Howard Cosell, sportjournalist en vaderfiguur voor Ali, en één van de weinige mensen die hem na verloop van tijd de waarheid nog durven te zeggen. Er heerst een soort van ontspannen, vanzelfsprekende magie tussen die twee, als tussen mensen die elkaar inderdaad al jaar en dag kennen en om elkaar geven zonder dat te hoeven uitspreken. Het is één van Voight's beste rollen in een heel lange tijd.

Op die manier wordt 'Ali' dus een heel gemengde ervaring, 157 minuten lang irritatie en fascinatie. Ik kan begrijpen waarom de Amerikanen problemen hadden met de film: er wordt geen beeldje opgehangen van Ali als een heilige, zijn menselijkheid (zijn zwak voor vrouwelijk schoon, bijvoorbeeld) wordt op een eerlijke wijze behandeld. Laten we daar, in tegenstelling tot onze Amerikaanse vrienden, alvast blij om zijn. Waar je mee over blijft aan het einde van de rit, is een nogal dooreen gerammeld beeld van een grote persoonlijkheid, en een handvol schitterende scènes. Dat is althans iets.

http://www.spe.sony.com/movies/ali
E-mailadres Afdrukken
 
Ali
Regie: Michael Mann
Scenario: Stephen J. Rivele; Christopher Wilkinson; Eric Roth; Michael Mann
Met: Will Smith; Jon Voight; Jamie Foxx; Mario Van Peebles; Ron Silver; Jeffrey Wright; Mykelti Williamson

Advertentie
Banner
Advertentie

TEST