Banner

Pride and Prejudice

6.0
Dennis Van Dessel - 11 oktober 2005




U hebt mij niet nodig om u te vertellen dat er bepaalde fundamentele verschillen bestaan tussen mannen en vrouwen: mannen kunnen parkeren, vrouwen niet. Vrouwen zijn in staat om rationeel te blijven denken, ook in het gezelschap van een aantrekkelijk exemplaar van het andere geslacht, mannen zijn hopeloos op dat gebied. En zo blijft alles een beetje in evenwicht. Een ander aspect hiervan is de bizarre voorliefde die veel vrouwen lijken te hebben voor het werk van Jane Austen. Mannen hebben doorgaans de tering aan Austens romantische schrijfsels - "Mr Shaftwell heeft wel vijf keer met me gedanst!", waarop een hele resem gibberende freules simultaan begint te giechelen. U kent dat soort toestanden wel. Maar de dames schijnen het allemaal prachtig te vinden. Gezien de voortdurende populariteit van Austen, en het feit dat 'Pride and Prejudice' één van haar meest gelezen romans is, is het eigenaardig dat deze nieuwe verfilming van regisseur Joe Wright de eerste is sinds 1940. ('Bridget Jones's Diary' nemen we daarbij even niet in aanmerking, hoewel de plot van die roman en film weinig meer is dan een update van Austens boek.)

Het verhaal draait rond de familie Bennet, die rond 1796 een nogal verpauperde status inneemt in de sociale rangorde van het landelijke Hertfordshire. Vader Bennet (Donald Sutherland) is een slaperige figuur die alles best vindt, moeder (Brenda Blethyn) daarentegen, leeft in constante doodsangsten dat ze haar vijf dochters niet tijdig uitgehuwelijkt zal krijgen aan rijke mannen. Een economisch gezond huwelijk lijkt immers de enige manier om de belabberde financiële situatie van de familie te verhelpen. Dan komen er echter twee welgestelde mannen in een nabijgelegen landhuis wonen: de fatterige Mr Bingley (Simon Woods) en Mr Darcy (Matthew McFadyen), een donderwolk op twee benen die pertinent weigert te glimlachen. Oudste dochter Jane gaat achter Bingley aan, tweede dochter Elizabeth (Keira Knightley) lijkt voornamelijk redenen te bedenken waarom ze Darcy niet kan uitstaan. Maar schijn kan bedriegen en al gauw komt Elizabeth erachter dat er onder het strenge oppervlak van Darcy meer schuilgaat dan ze had kunnen vermoeden.

Echt diepzinnig zijn die boeken van Jane Austen nooit geweest - in essentie ging het altijd over een jong, naïef meisje dat zichzelf wereldwijzer achtte dan ze werkelijk was, en tegen het einde van de roman een nogal voor de hand liggend lesje over zichzelf en de wereld had geleerd. Zoals hier: ga nooit af op uiterlijke schijn. Wat haar romans echt interessant maakt, is het beeld dat ze gaandeweg (en allicht onbewust) schetst van de morele en sociale codes van haar tijd. Vrouwen werden buiten het openbare leven gehouden - ze hielden zich bezig met het huishouden, ze lazen veel, deden naaiwerk en wachtten ondertussen op het volgende bal waarop ze zich mochten vertonen. In zekere zin waren ze koopwaar, wiens hoogste ambitie een huwelijk met een rijke man was. Austen verwerkte die toestanden in haar verhalen, niét omdat ze een exposé wou schrijven over de verschrikkelijke manier waarop vrouwen werden kleingehouden, maar gewoon omdat dat de wereld was waarin ze leefde. Op dezelfde manier sprak ze ook telkens opnieuw over de verschillen tussen rijke en minder rijke families, tussen Lords, Ladies en het gewone volk. Jane Austen wordt nu nog steeds gelezen en geanalyseerd door academici overal ter wereld, door iets dat ze grotendeels onbewust deed.

Voor hedendaagse films worden juist deze elementen echter dik in de verf gezet, en zo ook hier: Brenda Blethyn gaat pijnlijk over de top als moeder kloek die haar dochters zo snel mogelijk een huwelijk (eender welk huwelijk) in wil duwen. Wanneer Elizabeth haar verwijt dat ze schijnbaar aan niks anders dan aan trouwen kan denken, antwoordt ze: "Wacht maar tot jij vijf dochters hebt - waar zul jij dan aan denken?" Op dezelfde manier krijgen we een scène tussen Elizabeth en haar oudere zus, die komt meedelen dat ze zal gaan trouwen met Mr Collins, een kwal van een vent die Elizabeth zelf net heeft afgewezen. "Ik ben al 27 en ik heb geen vooruitzichten. Wat moet ik anders doen?" Deze interpretatie van 'Pride and Prejudice' draait voor een groot deel rond het gebrek aan opties dat vrouwen hadden in die tijd - je moést trouwen, anders was je simpelweg een mislukking. Het probleem daarbij was natuurlijk dat je als vrouw maar weinig mogelijkheden had om met mannen in aanraking te komen (letterlijk én figuurlijk). Regisseur Joe Wright maakt er dan ook een punt van om veel nadruk te leggen op kleine intimiteiten, zoals een terloopse aanraking van twee handen - veel verder raakten ze niet in die tijd vooraleer ze getrouwd waren.

Elke film gebaseerd op Austen heeft natuurlijk een immense afgrond in tijd en cultuur te overbruggen tussen de periode waarin de roman zich afspeelde en het heden. Om onze vervreemding van de corsetten en de ouderwetse levensstijl enigszins te temperen, wendt Wright zich tot de ironie die ook al in de roman volop aanwezig was. 'Pride and Prejudice' is een zedenkomedie, waarin het gekir van de dames op mannenjacht heel vaak voor komische doeleinden wordt gebruikt. Let op een scène waarin de dames van het gezin Bennet in absolute wanorde een loom uurtje in de studiekamer doorbrengt. Plots kloppen Mr Bingsley en Mr Darcy aan, en op luttele seconden weten de vrouwen zich een ingestudeerd air van keurige vrouwelijkheid aan te meten - hun haar ligt ogenblikkelijk goed, de kamer wordt vierklauwens opgeruimd, de kleren worden gefatsoeneerd en zo kunnen ze weer volk ontvangen. Leuk.

Ook visueel weet Wright perfect waar hij mee bezig is. We krijgen prachtige, lange shots, vooral tijdens de balscènes, die de acteurs de mogelijkheid geven om hun scènes in één keer helemaal uit te spelen. Het gebruik van een constant bewegende camera zorgt er trouwens ook voor dat 'Pride and Prejudice', met z'n pompeuze dialogen en soms nogal protserige emoties, toch niet te statisch gaat aanvoelen.

'Pride and Prejudice' is dus een zeer professionele, intelligente film, gemaakt door mensen die begrijpen waar het boek voor staat en dat zeer helder weten te vertalen voor een hedendaags publiek. Keira Knightley en Donald Sutherland zijn de uitschieters in een cast waar - op een onfortuinlijke Brenda Blethyn na - weinig op valt aan te merken en de prent ziet er geweldig uit. Oké, de tweede helft had gerust een tiental minuutjes korter gemogen, maar tot daaraan toe. Vrouwen, rekruteer gerust uw mannen om hiernaar te gaan kijken.
E-mailadres Afdrukken
 
Pride and Prejudice
UK / 2005
Regie: Joe Wright
Scenario: Deborah Moggach
Met: Keira Knightley; Matthew MacFadyen; Donald Sutherland; Brenda Blethyn
Duur: 127 min.


Advertentie
Banner
Advertentie

TEST