Banner

Loveless

9.0
Lien Delabie - 26 september 2017

Toen Rusland in 2014 Leviathan inzond voor de Oscar van beste buitenlandse film, was de wereld — en ook regisseur Andrey Zvyagintsev zelf — met verstomming geslagen. Gezien hun gangbare voorkeur voor meer vaderlandslievend werk, leek de keuze voor een drama over een Russisch gezin wiens zeggenschap ontnomen wordt in zijn strijd tegen corruptie ronduit bizar. Drie jaar later gaat Zvyagintsev verder op hetzelfde elan: Loveless neemt opnieuw het post-Sovjet Poetin-Rusland onder de loep door een zwarte bril.

Als er ooit een vonk tussen Zhenya en Boris geweest is, is die nu gereduceerd tot grauwe assen. De papieren zijn getekend, het huis staat te koop, de ontmenselijking en vervreemding van elkaar zijn voltooid. Alleen maar de verdeling van Alyosha rest nog, hun twaalfjarige zoon, die volgens de moeder vooral onbeschoft is. De vader lijkt al helemaal geen mening over de jongen te hebben. Ze zijn het er enkel over eens dat hij vooral een obstakel is in hun nieuw leven met nieuwe partners die hen het geluk zullen verschaffen dat de ander hen nooit gegund heeft. De discussie is meedogenloos, onoplosbaar en te luid om aan Alyosha voorbij te gaan. “Ik wil niets meer. Ik heb niets.”, zegt Alyosha aan het ontbijt. “Drink je chocomelk op”, zegt Zhenya. Alyosha vertrekt naar school en keert niet meer terug. De verdwijning roept geen schuldgevoelens op, geen schaamte of verdriet. Het is een “mooie kutstreek”.

Rusland lijkt gebaad in pessimisme en onverschilligheid: de radio kondigt een apocalyps aan, de televisie rapporteert de wanhoop in Oekraïne, maar de bevolking wordt de werkelijkheid maar passief gewaar. Talloze selfies onderbreken iedere conversatie, alsof hun portretten het bewijs zijn dat ze niet alleen zijn. De politie heeft al genoeg papierwerk om handen om er een verdwijning van een puber nog eens bij te nemen: “Geen zorgen mevrouw, volgens de statistieken komt je domoor vanzelf binnen tien dagen terug”. Loveless is meer dan een exploratie van het gebrek aan geborgenheid. De echte tragedie van het postmoderne Rusland is het verlies van het vermogen om liefde te ervaren en te uiten in zijn volheid. Hier is liefde uiterst opportunistisch, het is een zoektocht naar individueel geluk in plaats van iets deelbaars. Christelijk dogmatisme en de erfelijkheid van liefdeloosheid worden opgeworpen als oorzaak, maar oplossingen blijven uit.

Loveless is genadeloos in zijn snijdende somberheid. Zvyagintsev schilderde de slopende zoektocht naar Alyosha met doffe metaforiek. De mogelijke vindplaatsen variëren van vervallen gebouwen tot ziekenhuizen en vieze mortuaria. Met een soundtrack die voornamelijk uit een schelle pianotoon in crescendo bestaat, verdwijnt alle denkbare romantiek uit de besneeuwde bossen waarin Alyosha misschien doolde.

“Liefdeloos, in zo’n toestand kan je niet leven” aldus Zhenya’s nieuwe vriend. Het is maar een aandeel in de oneindige betekenislagen van Loveless die verder reiken dan enkel Rusland. De wrangheid die Zvyagintsev aan de dag legt is dwingend, ongecensureerd en ontzagwekkend. Het is de ruwste brok cinema van afgelopen jaren die je willens nillens moet slikken.

E-mailadres Afdrukken
 
Loveless
Rusland / 2017
Regie: Andrey Zvyagintsev
Scenario: Oleg Negin; Andrey Zvyagintsev
Met: Yanina Hope; Maryana Spivak; Aleksey Rozin
Duur: 127 min.


Uit ons archief
Banner

TEST