Banner

Duck, You Sucker (A Fistful of Dynamite / Once Upon a Time in the Revolution)

6.0
Dennis Van Dessel - 27 juni 2010




De reputatie die Sergio Leone tegen het einde van de jaren zestig had opgebouwd, was blijkbaar niet voldoende om zijn films te vrijwaren van bemoeizuchtige studio's. Enerzijds werd hij behandeld met de nodige egards: na 'Once Upon a Time in the West' kreeg hij opnieuw een enorm budget (zeker vergeleken met dat van de 'Dollars'-films) om een nóg megalomaner project in elkaar te steken, met twee sterren van het moment in de hoofdrollen. Maar eens de film was ingeblikt, begon de miserie: 'Giu la Testa', zoals de prent in het Italiaans heet, werd van zijn originele lengte van 154 minuten ingekort naar een speelduur van "slechts" twee uur. Wat verloren ging, waren niet alleen subtiliteiten in het verhaal of nuances in de karaktertekening, maar ook gewoon verhaalelementen die nodig waren om het geheel samenhangend te houden. Achteraf werd er nog een minder gehavende versie van 138 minuten uitgebracht, maar het was pas met het verschijnen van de dvd dat de volledige versie eindelijk te zien was buiten Italië. Ook de verwarrende titeldiarree waaraan de film te lijden had, zal wel hebben bijgedragen tot de commerciële mislukking die volgde: 'Duck, You Sucker' is (min of meer) de letterlijke vertaling van het Italiaanse origineel en was de titel die Leone voor ogen had. In het Italiaans klonk dat misschien goed, maar alle Engelstalige cast- en crewleden waren het er over eens dat 'Duck, You Sucker' een loser was. De marketingafdeling kwam dan ook op de proppen met de twee alternatieven - 'A Fistful of Dynamite', nog steeds de vaakst gebruikte titel, en 'Once Upon a Time in the Revolution', wat de film duidelijker positioneert als middelstuk in de 'Once Upon a Time'-trilogie. Hoe dan ook, al die manoeuvres zorgden er enkel voor dat het publiek afhaakte. 'A Fistful of Dynamite' was een flop in de VS en blijft nog steeds de minst gekende film uit Leone's oeuvre. (En alsof dat allemaal nog niet erg genoeg was, zou hetzelfde scenario zich herhalen met Leone's volgende, 'Once Upon a Time in America').

Het verhaal speelt zich af in Mexico, 1913. Juan (Rod Steiger) is een sympathieke schurk die samen met zijn familie (allemaal mannen - zijn vader en zijn zoons) rijkelui overvalt om te overleven. Om hem heen is de Mexicaanse revolutie in volle gang, maar daar trekt hij zich niets van aan. Dan maakt hij kennis met John (James Coburn), een IRA-lid op de vlucht, die toevallig een expert is in explosieven. Juan ziet in John meteen de perfecte bondgenoot om een droomoverval te plegen op de bank in het stadje Mesa Verde. Maar wanneer de twee samen op avontuur trekken, raakt hij al algauw diep betrokken in de revolutie waar hij niets mee te maken wilde hebben.

Sergio Leone staat niet bekend als een politiek regisseur, wat de sterke aanwezigheid van politiek in 'Duck, You Sucker' behoorlijk verrassend maakte voor het publiek van die tijd. Oké, in 'The Good, the Bad and the Ugly' had hij al wel zijdelings commentaar gegeven op de Amerikaanse burgeroorlog, waarbij beide partijen even corrupt bleken, maar hier maakte hij van de zin of onzin van gewapende revolutie het voornaamste thema van z'n film. Zijn houding is ambigu: enerzijds dwingt hij de kijker om sympathie op te brengen voor de revolutionairen, door steeds opnieuw het repressieve geweld van het leger te tonen. In een memorabel kraanshot zien we hoe honderden burgers in parallel aan elkaar lopende grachten worden gezet, om vervolgens koelbloedig neergeknald te worden door soldaten. En aan het begin van de film toont hij een koets vol rijke burgers, die vrolijk hun fascistoïde meningen ventileren over de gewone boeren - "weet je wel wie je vader was, of hoeveel kinderen je zelf hebt?".

Maar anderzijds gaat Leone ook regelrecht in tegen de romantische noties van revolutie die de jeugd van 1971 (slechts drie jaar na mei '68) had. Een citaat van Mao Zedong aan het begin van de film kondigt aan dat revolutie geen artistieke of intellectuele bezigheid is, maar een daad van geweld. En geweld krijgen we te zien, meestal gericht tegen de revolutionairen. Zoals Juan het zegt: "Zwijg me van revolutie. Revolutie wil zeggen dat mensen die kunnen lezen, beslissen dat de mensen die niet kunnen lezen moeten gaan vechten en sterven." Hier confronteert Leone de idealistische generatie die zich op dat moment overal roerde, met de logische consequenties van hun eigen ideeën.

Leone werkt ook verder aan de uitdieping van zijn personages - iets dat in de 'Dollars'-films maar weinig aanwezig was (buiten misschien Tuco in 'The Good, the Bad and the Ugly') en zelfs in 'Once Upon a Time in the West' niet echt aan de orde van de dag was. Hier krijgen we lange, lyrische flashbacks die geleidelijk aan meer onthullen over het verleden en de motivaties van John, terwijl Juan een evolutie doormaakt van opportunist en ordinaire dief, naar politiek en sociaal geëngageerde held van de revolutie. De Man with no Name en zelfs de meeste personages uit 'Once Upon a Time in the West' waren aan het einde van hun verhaal nog precies dezelfde mensen als aan het begin. Hier ligt dat anders. (Wat wel hetzelfde blijft, is de misogynie die Leone's films vaak ontsierde - Juan wordt geïntroduceerd als een verkrachter, wat hem daarom niet eens minder sympathiek maakt. Na de eenmalige uitzondering van Claudia Cardinale in 'the West', werden vrouwen hier opnieuw naar hun gebruikelijke, verwaarloosbare rol verwezen.)

Op het vlak van storytelling kent 'Duck, You Sucker' wel behoorlijke tekortkomingen, waarvan de belangrijkste tijdens het laatste uur naar boven komen. Juan en John blazen samen een brug op waar het leger overheen wil rijden. Vlak daarna zien we Juan ontdekken dat zijn hele familie, samen met vele anderen, is vermoord. En daarna zien we John toekijken terwijl zij geëxecuteerd worden. Dat is een bizarre constructie, die heel wat vragen onbeantwoord laat. In het script was dat blijkbaar duidelijker: het was de bedoeling om te tonen hoe één van de revolutionairen gevangen werd genomen en gemarteld tot hij de locatie van de burgers verraadde. Daarna volgde de executie en dan pas de ontdekking van de lichamen, wat dus wél geklopt zou hebben. Maar die scènes sneuvelden, en wat overbleef, was een bizarre breuk met de continuïteit.

Ook de hoofdrolspelers stellen enigszins teleur - James Coburns Iers accent is maar net een tikkel beter dan dat van Sean Connery uit 'The Untouchables', en Rod Steiger lijkt hier Eli Wallach te kanaliseren als Juan. Met het verschil dat Eli Wallach zich veel meer op zijn gemak leek te voelen dan Steiger. Je ziet Steiger constant ongelooflijk zijn best doen, wat meestal geen goed teken is.

Niettemin blijft 'A Fistful of Dynamite' een interessante film, met sterke thema's en uiteraard alweer Leone's gebruikelijke visuele flair. De prent wordt altijd tot zijn westerns gerekend, maar eigenlijk is dat misleidend - dit verhaal speelt zich af vlak nà het tijdperk van het Wilde Westen, en maakt ook geen gebruik van de iconische loners die dat Westen doorgaans bevolken. In tegendeel, de helden hier zijn revolutionairen die zich voortbewegen op motorfietsen in plaats van paarden, en betrokken zijn bij het collectief in plaats van enkel op hun eigen belang uit te zijn. De film is het zwarte schaap onder het werk van Leone en ja, dat heeft ook wel zijn redenen, maar reken maar dat de meeste regisseurs er een lichaamsdeel voor over zouden hebben om ook maar één film van dit niveau te kunnen maken.

E-mailadres Afdrukken
 
Duck, You Sucker (A Fistful of Dynamite / Once Upon a Time in the Revolution)
USA-Italië / 1971
Regie: Sergio Leone
Scenario: Luciano Vincenzoni; Sergio Leone; Sergio Donati
Met: James Coburn; Rod Steiger; Romolo Valli; Antoine Saint-John
Duur: 154 min.


Advertentie
Banner
Advertentie

TEST