Banner

Pee-wee's Big Adventure

5.0
Peter De Backer - 16 februari 2008




Move over Michael Jackson, want de hoofdprijs voor de meest creepy volwassene die zich gedraagt als een wereldvreemd kind behoort nog steeds toe aan freak of nature Pee-wee Herman. Buiten Amerika is het typetje nooit echt superbekend geworden - we hadden onze handen al meer dan vol met Felicé - maar daar over de grote plas was het alter-ego van acteur Paul Reubens eind jaren tachtig een immens populair mannetje dat evolueerde van subversief standupmateriaal tot superster van kinderprogramma 'Pee-wee's Playhouse'. Begin jaren negentig kwam er echter een abrupt einde aan het succes van Pee-wee toen kindervriend Paul Reubens betrapt werd op het spelen met zijn eigen pee-wee in een pornobioscoopje. Allemaal vergeven en vergeten, want in '85 betekende het fenomeen Pee-wee ook de doorbraak voor een andere weirdo, Tim Burton; een duister ventje die creepy beesten illustreerde voor de Walt Disney-studio's. In 'Pee-wee's Big Adventure' vond Burton de perfecte absurd-surrealistisch-anarchistische speeltuin waar hij zo lang naar op zoek was. Het is allemaal behoorlijk onnozel en schreeuwerig, maar de creatieve vuurpijlen schoten enthousiast de lucht in en een ongelooflijk getalenteerde piwi was definitief gelanceerd.

Het verhaaltje draait dus rond Pee-wee Herman (Paul Reubens), een tenger baasje met een gekke naam, een nog gekker stemmetje en een riducle buzzcut, die rondloopt in een te strak grijs maatpak en de wereld bekijkt als een overenthousiast adhd-kind. Hij woont in een huis als een attractiepark (check zijn ontbijtmachine, zoiets vind je niet bij de Ikea) en houdt er van om gekke bekken te trekken met plakband op zijn kop. Wie niet? Naast zijn Mr. T-ontbijtgranen (I pity the fool who doesn't like my cereal!) en zijn gevlekte hondje Speck, is de customized fiets Pee-wee's meest gekoesterde bezit. De jongens uit de buurt zijn er jaloers op en Francis (Mark Holton), Pee-wee's nemesis, wil er alles voor doen om het in handen te krijgen. Wanneer het rode fietsje gestolen wordt, trekt een ontredderde maar daarom niet minder opgefokte Pee-wee door het land op zoek naar zijn teergeliefde vervoersmiddel. Een ontsnapte gevangene, een opdienster met een droom, surrealistische dinosaurussen, fanatieke cowboys en stoere bikers. Ze krijgen allemaal de eer om kennis maken met Pee-wee en zijn epische queeste.

Het klinkt wat belachelijk, maar dat excuus voor een verhaal rond een gestolen fiets is effectief losjes geïnspireerd op de Italiaanse neorealistische klassieker 'Ladri di Bicicletti'. Daar begint de vergelijking en eindigt ze ook meteen. Burtons debuut zou namelijk niet verder verwijderd kunnen zijn van de asgrauwe werkelijkheid van De Sica. 'Pee-wee's Big Adventure' is een luidruchtig zottekot boordevol cartooneske personages die zo uit een geschrapt Looney Tunes-tekenfilmpje lijken gekropen (er is zelfs letterlijk een vleesgeworden Bluto aanwezig). Het is een uit zijn voegen barstende snoepwinkel waarin een spastisch figuurtje als een kleurrijke kauwgombal over het scherm stuitert en er toch nog in slaagt om sarcastische opmerkingen tussen het onvermoeibare hyperenthousiasme te moffelen. Weird. Dit is nog niet het werk van de grote Tim Burton die parels als 'Edward Scissorhands' en 'Ed Wood' uit zijn kronkelende hersenpan onder zijn al even kronkelende haardos haalde. Dit is een film van de Tim Burton die nog weinig of niks had bewezen en keihard moest opvallen. Met het oog op een potentiële carrière als filmmaker. Hij deed dit door werkelijk alle registers open te trekken om zijn creatieve talent in de verf te zetten. Pee-wee Herman is een narcistische aandachtshoer, maar ook Burton schreeuwt anderhalf uur lang 'kijk eens naar wat ik allemaal kan!'. En ja hoor, hij kan veel.

Ook als is het sporadisch ergerlijke (eufemisme-alarm!) typetje Pee-wee Herman een creatie van Paul 'had ik hem toch maar laten zitten' Reubens, het is Tim Burton die de meeste pluimen verdient voor het creëren van de unieke wereld waarin Pee-wee Herman rondhuppelt met al zijn subversieve homoseksuele trekjes (wat dartelt hij o zo fruitig). Er gaat geen seconde voorbij of er gebeurt wel iets visueel interessant. Pee-wee's moppen scoren vaak maar de helft van de tijd, maar als ze dan toch werken is het voor een groot deel te danken aan Burtons onuitputtelijke creativiteit die hem later naar betere, rijpere en meer volwassen films zou leiden. Neem nu de scène met de ontbijtmachine (schitterend gespoofed in'Family Guy' trouwens). In het door Reubens gepende scenario stond weinig meer dan 'Pee-wee maakt zijn ontbijt met een ontbijtmachine', maar voeg daar Burtons fantasie aan toe en je krijgt een ingenieuze constructie die later ook de koekjesmachine in 'Edward Scissorhands' zou inspireren.

Misschien is dat wel het leukste aan 'Pee-wee's Big Adventure', het spotten van wat later beschouwd zou worden als typische Burtoneske kenmerken. Het buitenbeentje als hoofdpersonage zou vanzelfsprekend nog meermaals terugkeren en in de surrealistische droomsequenties zien we Burton experimenteren met stop-motion-effecten die ook in zijn opvolger 'Beetlejuice' prominent aanwezig zouden zijn, om van zijn 'The Nightmare Before Christmas' nog maar te zwijgen. Net zo met de enge clowns (alweer een schitterend in beeld gebrachte nachtmerrie van Pee-wee), die hij zowel in 'Batman' als in 'Batman Returns' opnieuw zou laten opdraven. En met de 'alle remmen los'-achtervolging verraadt Burton zich als ongegeneerde liefhebber van de B-film door Pee-wee Herman van de ene crappy filmset naar de andere te laten crossen. Uit die voorliefde zou later een prachtig cinefiel eerbetoon voortvloeien aan de slechtste regisseur aller tijden, Ed Wood. En net zoals de chocoladefabriek van Willy Wonka, hoeft ook het wereldje van Pee-wee totaal geen steek te houden om een punt te hebben. Ook al is 'Pee-wee's Big Adventure' slechts een half geslaagde kinderfilm met halve dubbele bodems voor de volwassenen, het is een klein genot om Burton zo te zien spelen met genreconventies, visuele aspecten, thematische stokpaardjes en andere lekkernijen die hem later zo uniek en geliefd zouden maken. En zo kan ook de soundtrack van de toen nog onervaren filmcomponist Danny Elfman (hij was lid van het tot de verbeelding sprekende groepje Oingo Boingo) niet onvermeld voorbijgaan. Wat Burton visueel kan, doet Elfman muzikaal zo mogelijk nog beter met zijn eerste filmsoundtrack, die op carnavaleske en uitzinnige wijze de spirit van Pee-wee volledig weet te vatten. Toch ook een pluimpje voor Paul Reubens? Jazeker, zijn Pee-wee-dansje op 'Tequila' in een bikerbar is een hilarische klassieker.

'Pee-wee's Big Adventure' is een met veel tierlantijnen versierd visitekaartje van een regisseur die zoveel talent heeft dat het canvas letterlijk dreigt open te scheuren van de onvoorstelbare toestanden die elkaar in ijltempo opvolgen. Er valt te genieten, maar dan moet je wel langer dan tien minuten kunnen kijken naar de strapatsen van Paul Reubens als Pee-wee Herman. Een personage dat zo love it or hate it is dat kijkers ofwel aanstekelijk zullen meespringen in de zetel ofwel hun eigen armen zullen afknagen om naar het scherm te gooien. Misschien toch beter onmiddellijk overgaan naar 'Beetlejuice'?
E-mailadres Afdrukken
 
Pee-wee's Big Adventure
VS / 1985
Regie: Tim Burton
Scenario: Phil Hartman; Michael Varhol en Paul Reubens
Met: Paul Reubens; Elizabeth Daily; Mark Holton; Diane salinger; Judd Omen
Duur: 90 min.


Advertentie
Banner
Advertentie

TEST