Banner

Batman Returns

8.0
Peter De Backer - 16 februari 2008

Als 'Batman' een blockbuster in een Tim Burtonverpakking was, dan is 'Batman Returns' een Tim Burtonfilm in een Tim Burtonverpakking, afgewerkt met een blockbusterstrik. Na het wereldwijde monstersucces van de eerste 'Batman' en zijn véél persoonlijkere 'Edward Scissorhands' was buitenbeentje Burton één van de hot shots in Hollywood. Tijdens de productie van 'Batman' moest hij zijn uitzinnige kronkels nog onder controle houden, maar voor de onvermijdelijke sequel (waar hij aarzelend voor tekende) mocht hij zich, met de zegen van Warner Bros, volledig uitleven. Het resultaat was een dark en moody blockbuster die het torenhoge succes van zijn voorganger niet kon evenaren, maar wel een interessantere filmervaring in de plaats gaf. 'Batman Returns' is poëtischer, sfeervoller, donkerder, sexier, spectaculairder, gelaagder en visueel nog verbluffender. Het is de essentiële Burtoneske mainstreamfilm waarin de fantasierijke visie van het warhoofd de commerciële beperkingen van het comic-bookgenre oversteeg. En niet onbelangrijk, de foute deuntjes van Prince waren voorgoed verleden tijd.

We bevinden ons nog altijd in het grimmige maar deze keer kerstgezellige Gotham City dat er een paar art-decohoogstandjes heeft bijgekregen sinds de Joker van de kathedraal tuimelde. Batman (Michael Keatons lippen stralen al iets meer vertrouwen uit) is nog steeds de vleermuisvigilante die de straten veilig probeert te houden en Bruce Wayne is nog altijd de saaiste miljonair van 't stad. Maar het gaat niet goed met Gotham. Witteboordscrimineel Max Schreck (Christopher Walken met een hilarisch Beethovenkapsel en nog hilarischere Wolfmanwenkbrauwen) wil de macht grijpen en de grootstad word geteisterd door een gevaarlijke circusbende. Nog meer volk en problemen voor Batman, want de mysterieuze Pinguïn (een onherkenbare Danny DeVito) palmt Gotham in als burgemeesterkandidaat en er klautert iets sensueel maar gevaarlijk over daken dat luistert naar de naam Catwoman (Michelle Pfeiffer zorgt voor staande ovaties in de broek). Een aantrekkelijke bondgenoot of een misleidende vijand? Eén ding is zeker, Batman wil er wel gerust een glaasje melk mee gaan drinken.

'En nu gaan we ons eens amuseren' moet Tim Burton gedacht hebben toen hij terugkeerde naar zijn Gotham City, dat zich heeft vastgevroren in het ijs. Het publiek was vertrouwd met de sprookjesachtige interpretatie van het Batmanuniversum, Michael Keaton werd op handen gedragen door de fans en de obligate tempovertragende introductie van de franchise was achter de rug. Er heerste vertrouwen bij de studio en Burton, die zo goed als volledige creatieve controle had over het project, kon met een relaxte hand beginnen vissen in zijn donkere droomwereld dat meer dan ooit op een gotische snow globe begon te lijken (ook met de actiescènes kon hij beter overweg, getuige daarvan een strakke set-piece met een op hol geslagen Batmobile). Waar Burtons visuele stijl nog enigzins werd teruggehouden door de risico's verbonden aan de eerste 'Batman', die evengoed grandioos had kunnen floppen, gaat 'Batman Returns' verder op hetzelfde elan door de fundamenten van het gecreërde universum verder uit te diepen , zonder te vluchten in een goedkope kopie van het succesvolle origineel. En Burton, die kon eindelijk zijn Burtonblockbuster pur sang maken.

Vanaf de beklijvende openingscène, die overvloeit in een al even indrukwekkende begingeneriek, voel je het aan de tippen van je verkleumde tenen, dit wordt een échte Burtonfilm. Het achtergrondverhaal van de Pinguïn (met een cameo van Paul 'Pee-wee' Reubens) zet onmiddelijk op sublieme wijze de Burtoneske toon, waarin plaats is voor barokke romantiek, zwarte humor en een sprookjesachtige omgeving, gevuld met poëtisch naar beneden dwarrelende sneeuw. En dan is die feërieke muziek van een steeds beter wordende Danny Elfman daar, die de evocatie naar het kippenvelstadium brengt door het herkenbare Batmanthema af te wisselen met bloedmooie en in melancholie badende treurklanken. Daarnaast krijgt de neo-expressionistische architectuur nog meer aandacht dan in de eerste film en lijken de mythische personages (deze keer consequent ingevuld met een diermotief) zich perfect thuis te voelen in deze surrealistische habitat. Alle visuele elementen die 'Batman' zo uniek en anders maakten, worden in 'Batman Returns' magistraal gefinetuned tot een meeslepend visueel festijn. Over de plot, nog altijd even rommelig behandeld als bij de eerste 'Batman', zullen we maar zwijgen.

Net zoals bij 'Batman' stelen de perfect gecaste slechteriken de show, hoe goed Michael Keaton ook mag zijn als de duistere wraakengel die nog meer naar de achtergrond verschuift dan in de eerste film. Het is ondenkbaar om je iemand anders dan Danny DeVito voor te stellen die op zo'n overtuigende wijze onder de naar de Duitse expressionistische horror knipogende make-up te kruipen van Pinguïn, een groteske creatie die zich meer dan dertig jaar lang verscholen hield in de riolen. Een uitzinnige DeVito gromt, kwijlt en schrokt rauwe vis naar binnen, maar krijgt ook een tragische backstory mee die het personage een zekere kwetsbaarheid meegeeft. Minder charismatisch dan Nicholson als The Joker, maar op zijn eigen manier even memorabel (zijn rubberen eendje, geweldig), ook al wordt hij nooit écht creepy of angstaanjagend. Maar het is Michelle Pfeiffer als de van goed naar kwaad krollende Catwoman die alle aandacht naar zich toe trekt met een zinnenprikkelend sensuele vertolking. Haar personage is niet alleen het meest complexe, maar wordt ook knap verwerkt in de thematiek van de gespleten persoonlijkheid en vlotjes uitgespeeld tegenover Batman (het gevecht op de daken is cool, intens en sexy). En ze is natuurlijk bloedheet in dat strakke lederen pakje, dat vooral. Een dosis seks op kattenpootjes die we vooral te danken hebben aan Warren Beatty's libido, dat het niet kon laten Annette Bening zwanger te maken, waardoor die laatste in extremis moest passen voor de felbegeerde rol. Tot slot loopt Christopher Walken een beetje verloren als de slechterik die er wat te veel aan is (zo goed als afwezig in het middenstuk), maar Walken blijft per definitie een coole gozer natuurlijk. Durf maar eens iets anders beweren.

Na al die jaren is het bijna onbegrijpelijk dat 'Batman Returns' relatief lauw werd ontvangen door de critici en het publiek. Het was zogezegd te donker en te familieonvriendelijk (McDonalds trok zich terug uit een promocampagne) en zorgde ervoor dat Burton het derde deel moest doorgeven aan kitschspecialist Joel Schumacher, die met veel fluorescerende filters, zero sfeer en een compilatie van MTV-pop-en rocksongs (Jewel op de soundtrack, the horror!) de franchise in een bijna fataal aflopende coma liet belanden. Nolan mag dan nog Batman met een geslaagde, nieuwe visie hebben teruggebracht, dan nog blijft 'Batman Returns' de beste, meest fascinerende en mooiste Batmanfilm tot op heden. Net zoals Catwoman één van de meest begeerde natte dromen van elke zelfrespecterende filmnerd zal blijven. Miauwkes.

E-mailadres Afdrukken